Aile Mahkemelerinde Görülen Davalar Nelerdir?

Aile Mahkemeleri: Görev Alanı, İşleyiş ve Başvuru Süreçleri

Aile mahkemeleri, toplumun en temel birimi olan aileyi korumak ve aile içi uyuşmazlıkları "çocuğun üstün yararı" ile "zayıf olanın korunması" ilkeleri ışığında çözmek üzere kurulmuş ihtisas mahkemeleridir. 2026 yılı yargı pratiğinde bu mahkemeler, sadece bir karar organı değil; bünyesindeki pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacılarla multidisipliner bir yapı olarak hizmet vermektedir.

1. Aile Mahkemesinin Görev Alanı (4787 Sayılı Kanun)

Aile mahkemeleri, Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) ikinci kitabında (Aile Hukuku) yer alan konular ile uluslararası sözleşmelerden doğan ailevi uyuşmazlıklara bakmakla görevlidir.

Şahsi Haklar: Boşanma, ayrılık, evliliğin butlanı (iptali), nişanın bozulması.
Velayet ve Kişisel İlişki: çocuğun kiminle kalacağı ve diğer ebeveynle nasıl görüşeceği.
Mali Haklar: Maddi ve manevi tazminat (boşanma kaynaklı), yoksulluk ve iştirak nafakası, mal rejimi tasfiyesi.
Soybağı İşlemleri: Babalık davası, soybağının reddi, evlat edinme izinleri.
Koruma Tedbirleri: 6284 sayılı Kanun kapsamında şiddet mağdurları için uzaklaştırma ve koruma kararları.

2. Aile Mahkemelerinde Yargılama Usulü

Aile mahkemelerinde uygulanan yargılama, genel hukuk mahkemelerinden bazı yönleriyle ayrılır:

Uzman Raporu Zorunluluğu: Velayet ve çocukla kişisel ilişki konularında mahkeme, bünyesindeki uzmanlardan (pedagog/psikolog) "Sosyal İnceleme Raporu" (SİR) almak zorundadır.
Re'sen Araştırma İlkesi: özellikle çocukları ilgilendiren konularda hâkim, tarafların sunmadığı delilleri de kendiliğinden araştırabilir; çünkü bu konular kamu düzenine ilişkindir.
Gizlilik: Aile mahkemesi duruşmaları, tarafların talebi veya mahkemenin kararıyla "özel hayatın gizliliği" gerekçesiyle kapalı (izleyicisiz) yapılabilir.

3. İstanbul Anadolu (Kartal) Adliyesi Uygulama Notları

İstanbul Anadolu Adliyesi, onlarca aile mahkemesi ile Türkiye'nin en büyük yargı merkezlerinden biridir.

Yetki Kuralları: Boşanma davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son defa 6 aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Arabuluculuk: Mal rejimi tasfiyesi gibi mali taleplerde, 2026 yılı uygulamaları çerçevesinde dava açmadan önce "arabuluculuk" sürecinin işletilmesi dosyanın hızla çözülmesini sağlayabilir (ancak boşanma ve velayet gibi konularda arabuluculuk yapılamaz).

4. Mahkemenin Verdiği Ara Kararlar

Dava devam ederken tarafların ve çocukların mağdur olmaması için mahkeme şu geçici tedbirleri alır:

Geçici Velayet: çocuğun dava boyunca kiminle kalacağının belirlenmesi.
Tedbir Nafakası: Geçim zorluğu çeken eş ve çocuk için bağlanan aylık ödeme.
Ortak Konut: Evin hangi eşe tahsis edileceğine dair karar.

Sık Sorulan Sorular

Soru: "Aile mahkemesinde dava açmak için mutlaka evli mi olmak gerekir?" Cevap: Hayır. Evlilik dışı doğan çocuk için nafaka/babalık davası açanlar veya nişanlılıktan doğan uyuşmazlıkları olanlar da aile mahkemesine başvurur.

Soru: "Mahkemenin atadığı pedagogla görüşmek zorunlu mu?" Cevap: Evet. Velayet talebiniz varsa, uzmanla görüşmemek aleyhinize bir durum oluşturabilir. Mahkeme, uzmanın hazırlayacağı raporu kararına temel dayanak yapar.

Soru: "Aile mahkemesi kararına nasıl itiraz edilir?" Cevap: Kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi'ne (İstinaf) başvurulabilir. İstinaf kararına karşı da şartları varsa Yargıtay'a (Temyiz) gidilebilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Aile mahkemeleri, hukuki bir süreçten ziyade bireylerin hayatına dokunan sosyal bir kurumdur. 2026 yılı hukuk dünyasında, dijital delillerin (WhatsApp kayıtları, sosyal medya içerikleri) ve raporlarının etkisi artmış durumdadır. Haklarınızı doğru savunmak, çocukların üstün yararını korumak ve mali dengeleri gözetmek adına sürecin; Aile Hukuku dinamiklerine ve Mahkeme İçtihatlarına hakim bir taraf vekili rehberliğinde yönetilmesi hukuki güvenliğin gereğidir.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Aile hukuku uyuşmazlıkları kişiye özel detaylar ve sıkı usul kuralları içerir. hukuki danışmanlık ve temsil alınması tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.