Arabuluculukta Anlaşma Sağlanamadığında Dava Süreci Nasıl İşler?

Arabuluculukta Anlaşma Sağlanamaması Durumunda İzlenecek Yasal Süreç

Türk hukuk sisteminde "Dava Şartı Arabuluculuk", yargı yükünü hafifletmek ve uyuşmazlıkları barışçıl yollarla çözmek amacıyla birçok alanda zorunlu hale getirilmiştir. Ancak tarafların iradi katılımına dayanan bu süreçte uzlaşı sağlanması her zaman mümkün olmayabilir. Arabuluculuk görüşmelerinin olumsuz sonuçlanması, hak arama hürriyetinin kısıtlanması anlamına gelmez; aksine, bu durum davanın açılabilmesi için gerekli olan usuli bir aşamanın tamamlandığını gösterir.

1. Anlaşamama Durumunda "Son Tutanak" ve Hukuki Niteliği

Arabuluculuk müzakereleri sonunda taraflar el sıkışamazsa, arabulucu süreci sonlandırır ve bir Arabuluculuk Son Tutanağı düzenler.

• Dava Şartı İspatı: Bu tutanak, davanın açılabilmesi için mahkemeye sunulması gereken zorunlu bir belgedir.

• Usulden Red Riski: 6325 sayılı Kanun m. 18/A uyarınca; arabuluculuğa başvurulmadan veya son tutanağın aslı/onaylı örneği dava dilekçesine eklenmeden açılan davalarda, mahkeme davacıya bir haftalık kesin süre verir. Bu süre içinde tutanak sunulmazsa dava usulden reddedilir.

2. Arabuluculuğun Zorunlu (Dava Şartı) Olduğu Alanlar

Güncel mevzuat uyarınca aşağıdaki uyuşmazlıklarda doğrudan dava açılması mümkün değildir:

• İş Hukuku: Kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti ve işe iade talepleri.

• Ticari Uyuşmazlıklar: Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri.

• Tüketici Hukuku: Tüketici mahkemelerinin görev alanına giren belirli sınırlar üzerindeki uyuşmazlıklar.

• Taşınmaz Hukuku (Yeni): Kira tespiti, tahliye, ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) ve komşuluk hakkından doğan davalar.

3. Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Sürelerin İşleyişi

Arabuluculuk süreci, tarafların hak kaybına uğramaması için kanunla korunmuştur.

• Sürelerin Durması: Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten itibaren, uyuşmazlık konusuyla ilgili zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur. * Sürenin Tekrar Başlaması: Süreler, arabuluculuk sürecinin sona erdiği ve son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren kaldığı yerden işlemeye devam eder. Bu nedenle son tutanak düzenlendikten sonra dava açma hazırlıklarının geciktirilmemesi kritiktir.

4. Anlaşamama Halinde Yargılama Giderleri ve ücret

Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa;

1. Arabuluculuk ücreti: Arabulucuya ödenecek ücretin ilk iki saatlik kısmı Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.

2. Yargılama Giderlerine Yansıma: İleride açılacak davada mahkeme, Bakanlıkça ödenen bu tutarı ve diğer arabuluculuk giderlerini, haksız çıkan taraftan tahsil edilmesine karar verir.

3. Toplantıya Katılmama Yaptırımı: Taraflardan biri geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmazsa, davada haklı çıksa dahi yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulur ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez.

5. Başvuru ve Yetki: İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal)

İstanbul’un Anadolu Yakası'ndaki uyuşmazlıklar için arabuluculuk işlemleri Kartal yerleşkesinde bulunan İstanbul Anadolu Adliyesi Arabuluculuk Bürosu üzerinden yürütülür.

• Yetki: Uyuşmazlığın çözümünde yetkili olan mahkemenin bulunduğu yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurulmalıdır.

• Görüşme Yeri: Arabuluculuk görüşmeleri genellikle arabulucunun ofisinde veya adliye bünyesindeki arabuluculuk merkezlerinde gerçekleştirilir.

---

Sık Sorulan Sorular  

Soru: Arabuluculukta anlaştıktan sonra vazgeçebilir miyim? Cevap: Hayır. Arabuluculuk anlaşma belgesi, taraflar ve avukatları tarafından imzalandığında ilam (mahkeme kararı) niteliğindedir. Bu belgenin icra edilebilirliği için mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması yeterlidir.

Soru: Avukatım olmadan arabuluculuğa gidebilir miyim? Cevap: Evet, taraflar şahsen katılabilir. Ancak hukuki hakların (örn: faiz başlangıcı, zamanaşımı def'i, alacak kalemlerinin doğru belirlenmesi) müzakere edilmesi ve son tutanağın teknik içeriği nedeniyle süreci bir profesyonel ile takip etmek önerilir.

Soru: Arabuluculuk görüşmeleri ne kadar sürer? Cevap: Kanun uyarınca iş hukukunda 3 hafta (+1 hafta uzatma), ticari uyuşmazlıklarda 6 hafta (+2 hafta uzatma) gibi süreler öngörülmüştür.

---

Sonuç ve Değerlendirme

Arabuluculukta anlaşma sağlanamaması, hukuki sürecin tıkanması değil, davanın sağlıklı bir usul zemine oturmasıdır. Son tutanağın eksiksiz düzenlenmesi, toplantıya mazeretsiz katılmama gibi ağır mali yaptırımlardan kaçınılması ve tutanak düzenlendikten sonra duran sürelerin takibi davanın kaderini belirler. özellikle İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) bölgesindeki yoğun iş ve kira uyuşmazlığı trafiğinde; müzakere stratejisinin doğru kurgulanması ve dava dilekçesinin arabuluculuk süreciyle uyumlu hazırlanması aşamalarında bir hukukçu rehberliğinde hareket edilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından önemle tavsiye edilir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, zorunlu arabuluculuk süreci ve anlaşamama durumundaki usul hukuku aşamaları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Her uyuşmazlık; türüne (iş, kira, ticaret vb.) ve tarafların özel durumuna göre farklı süre ve usullere tabidir. Hak kaybına uğramamanız için bir bir hukukçudan destek almanız önerilir.

Kartal Arabulucu Avukat

---