Boşanma Davasında Çocuğun Görüşünün Önemi

Boşanma Davalarında çocuğun Dinlenilmesi ve "İdrak Yaşı" Kriteri

Boşanma ve velayet davalarında çocuk, uyuşmazlığın bir "nesnesi" değil, hakları olan bir "bireydir". Modern hukuk sisteminde ve İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) uygulamalarında, çocuğun kendisini ilgilendiren kararlara katılım hakkı (m. 12 BM çocuk Hakları Sözleşmesi) esastır. Mahkeme, velayet ve kişisel ilişki konusunda karar vermeden önce, belirli bir olgunluğa erişmiş çocuğun görüşünü almakla yükümlüdür.

---

1. çocuğun Görüşü Ne Zaman ve Nasıl Alınır?

Yargıtay ve uluslararası sözleşmeler, çocuğun görüşünün alınması için "İdrak Yaşı" kriterini belirlemiştir.

• İdrak Yaşı Standartı: 2026 yılı yargı pratiklerinde kural olarak 8 yaş ve üzeri çocuklar, kendilerini ilgilendiren konularda görüş bildirme olgunluğuna sahip kabul edilir. Ancak bu yaş sınırı kesin olmayıp, çocuğun gelişim düzeyine göre hakim tarafından takdir edilir.

• Adli Görüşme Odaları (AGO): çocuklar, hakim karşısında veya duruşma salonunun gergin ortamında değil; adliyenin içinde yer alan, ev ortamı gibi döşenmiş Adli Görüşme Odalarında pedagog veya psikolog eşliğinde dinlenir. Hakim ve avukatlar görüşmeyi aynalı oda veya kulaklık sistemiyle takip eder.

---

2. çocuğun Tercihi Kararı Nasıl Etkiler?

çocuğun "annemle kalmak istiyorum" veya "babamı görmek istemiyorum" şeklindeki beyanı mahkeme için çok önemlidir ancak tek kriter değildir.

• Baskı Kontrolü: Uzmanlar (psikolog/sosyal hizmet uzmanı), çocuğun beyanının özgür iradesine mi dayandığını yoksa bir ebeveynin yönlendirmesiyle (ebeveyn yabancılaşması) mi oluştuğunu analiz eder.

• çocuğun üstün Yararı vs. İsteği: çocuk, kendisine sınırsız özgürlük tanıyan veya disiplin uygulamayan ebeveyni seçebilir. Ancak mahkeme, çocuğun eğitim, sağlık ve güvenlik ihtiyaçlarının hangi ebeveyn yanında daha iyi karşılanacağına (üstün yarar) bakar. Eğer çocuğun isteği onun menfaatine açıkça aykırıysa, hakim isteğin aksine karar verebilir.

3. Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Uzman Görüşü

Kartal Aile Mahkemeleri, dosyadaki delillerin yanı sıra uzmanlardan kapsamlı bir rapor ister. Bu rapor hazırlanırken:

1. çocuğun yaşadığı ev ortamı ziyaret edilir.

2. Ebeveynlerin çocukla olan etkileşimi gözlemlenir.

3. Okul rehberlik servisiyle görüşülerek çocuğun akademik ve sosyal durumu sorgulanır.

---

Sık Sorulan Sorular  

Soru: çocuğum mahkemede ifade vermek istemezse zorlanır mı? Cevap: Hayır. çocuğun dinlenilmesi bir "hak"tır, "yükümlülük" değildir. çocuk görüş bildirmekten kaçınırsa, uzmanlar gözlem metotlarıyla bir rapor hazırlar.

Soru: 12 yaşındaki çocuğumun tercihi kesin midir? Cevap: 12 yaş, çocuğun olgunluk seviyesinin yüksek kabul edildiği bir yaştır. Yargıtay içtihatlarına göre, bu yaştaki çocuğun tercihi, çocuğun güvenliğini tehdit eden somut bir durum yoksa hakim tarafından büyük oranda karara esas alınır.

Soru: Ebeveynlerin duruşmada çocuğun dinlenilmesini izleme hakkı var mı? Cevap: Hayır. çocuk dinlenirken ebeveynler odada bulunamaz. Bu, çocuğun baskı altında kalmadan özgürce konuşabilmesi için yasal bir zorunluluktur.

---

Sonuç ve Değerlendirme

Boşanma sürecinde çocuğun dinlenilmesi, sadece kimin haklı olduğunu bulmak için değil, çocuğun bu travmatik süreci en az hasarla atlatmasını sağlamak içindir. İstanbul Anadolu Adliyesi’ndeki yoğun işleyişte, çocuğun görüşünün bir eşliğinde, doğru sorularla alınması davanın seyrini değiştirebilir. çocuğun psikolojik sağlığının korunması ve haklarının yasal düzlemde en üst seviyede savunulması için bir hukukçu rehberliğinde "çocuk Odaklı Dava Stratejisi" yürütülmesi önemle tavsiye edilir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, Türk Medeni Kanunu ve çocuk Hakları Sözleşmesi çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. çocuğun dinlenilip dinlenilmeyeceğine dair nihai karar, çocuğun gelişim durumuna göre mahkeme hakimine aittir.

Kartal Boşanma Avukatı

---