Deprem Sonrası Sigorta Davalarında Artış

Deprem Sonrası Sigorta Davaları ve Tazminat Hakları Rehberi

Türkiye coğrafyasının sismik hareketliliği, mülkiyet güvenliğini korumak adına Zorunlu Deprem Sigortası (DASK) ve ihtiyari konut sigortalarını stratejik bir zorunluluk haline getirmiştir. Ancak büyük ölçekli depremler sonrası inşaat maliyetlerindeki artış, enflasyonist baskılar ve poliçe limitlerinin güncelliğini yitirmesi; sigorta şirketleri ile hak sahipleri arasında ciddi tazminat uyuşmazlıklarına yol açmaktadır. ödenen tazminatın taşınmazın gerçek değerini karşılamaması veya hasar derecesinin hatalı tespiti, yargısal süreçlerin ve Sigorta Tahkim Komisyonu başvurularının temel dayanağını oluşturmaktadır.

1. DASK Birim Maliyetleri ve Zeyilname Uyuşmazlıkları

DASK, her yıl ilan edilen "İnşaat Metrekare Birim Maliyetleri" üzerinden azami bir teminat tutarı belirler.

• Zeyilname Zorunluluğu: İnşaat maliyetleri yıl içinde artış gösterdiğinde, poliçe limitlerinin güncellenmesi (zeyilname yapılması) gerekir.

• Hukuki Uyuşmazlık: Deprem anında güncel tarifeye geçmemiş olan poliçelerde, sigorta şirketleri eski (düşük) limitler üzerinden ödeme yapmaktadır. Yargıtay ve Tahkim kararları; sigortacının aydınlatma yükümlülüğü ve güncel tarife uygulama esasları çerçevesinde, aradaki farkın ödenip ödenmeyeceğini sübut bulmuş deliller ışığında değerlendirmektedir.

2. Hasar Derecesi Tespitine İtiraz ve Delil Tespiti

Binanın "Az", "Orta" veya "Ağır" hasarlı olarak nitelendirilmesi, alınacak tazminat miktarını doğrudan tayin eder.

• İdari ve Teknik Farklılıklar: Kamu idarelerinin (AFAD/çevre Şehircilik) yaptığı hasar tespiti ile sigorta eksperlerinin tespiti çelişebilmektedir.

• Yargısal Yol: Hasar derecesine itiraz eden mülk sahibi, Sulh Hukuk Mahkemesi'nden "Delil Tespiti" talep ederek bağımsız bilirkişi raporu alabilir. Bu rapor, tazminatın tam bedel (tam hasar) üzerinden ödenmesi için açılacak davada temel delil niteliğindedir.

3. Eksik Sigorta ve Oransal Kural Uygulaması

Konutun poliçedeki sigorta bedeli, gerçek değerinin altındaysa "Eksik Sigorta" durumu söz konusu olur.

• Hesaplama Riski: TTK m. 1462 uyarınca; hasar anında sigorta bedeli sigorta değerinden az ise, sigortacı aksine sözleşme yoksa hasarı oranlayarak öder.

• Enflasyon Koruma Klozu: Poliçede enflasyona karşı koruma sağlayan özel maddeler varsa, sigorta şirketinin oransal kesinti yapması hukuka aykırıdır. Bu tür uyuşmazlıklarda poliçe klozlarının teknik analizi hayati önem taşır.

4. DASK ve İhtiyari Deprem Teminatı İlişkisi

DASK sadece belirli bir limite kadar (2026 yılı güncel limitleri dahilinde) koruma sağlar. Bu limitin üzerindeki değerler için özel Konut Sigortası devreye girer.

• Aşkın Zarar Talebi: Taşınmazın gerçek değeri DASK limitini aşıyorsa, aradaki fark özel sigorta şirketinden talep edilir.

• Red Gerekçeleri: Şirketlerin "DASK ödemesi yeterli" veya "Muafiyet sınırı altında" şeklindeki ret kararlarına karşı, poliçe genel şartları ve aktüeryal hesaplamalarla itiraz edilmelidir.

5. Zamanaşımı ve Başvuru Usulü

Deprem kaynaklı tazminat taleplerinde sürelere riayet edilmesi hak kaybını önler:

• Zamanaşımı: Sigorta sözleşmelerinden doğan tazminat talepleri, rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 2 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

• Tahkim ve Arabuluculuk: DASK uyuşmazlıkları ve özel sigorta davaları için Sigorta Tahkim Komisyonu en hızlı çözüm merciidir (4-8 ay). Genel mahkemelerde açılacak davalarda ise zorunlu arabuluculuk süreci işletilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Binamda depremden sonra çatlaklar oluştu ama DASK "yorgun bina" diyerek reddetti, ne yapmalıyım? Bu en yaygın ret gerekçesidir. çatlakların eski mi yoksa son sarsıntı kaynaklı mı olduğu inşaat mühendisi bilirkişilerce saptanabilir. "Nedensellik bağı" ispatlanırsa tazminat hakkı doğar.

DASK sadece yıkılan binaları mı öder? Hayır. Binanın ağır hasarlı (oturulamaz) veya orta hasarlı (güçlendirme gerektiren) olması durumunda da hasar payı oranında veya tam bedel üzerinden ödeme yapılır.

Eşyalarım depremde zarar gördü, DASK'tan alabilir miyim? DASK sadece bina yapısını teminat altına alır. Eşya zararları için ancak özel bir "Konut Sigortası" poliçeniz varsa ilgili şirketten talep edebilirsiniz.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, deprem sonrası sigorta uyuşmazlıkları ve tazminat hakları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sigorta Hukuku; aktüeryal hesaplamalar, poliçe kloz analizi ve Sigorta Tahkim Komisyonu usul kurallarını içeren teknik detaylar içeren teknik bir alandır. Yanlış yorumlanan bir poliçe maddesi veya eksik yapılan bir bildirim, tazminat haklarının kaybına yol açabilir. Bu nedenle, hasar süreçlerinde ve poliçe uyuşmazlıklarında bir hukukçu rehberliğinde yürütülen süreçlerle hukuki destek alınması tavsiye edilir.

Kartal Sigorta Avukatı

---