Endüstriyel Tasarım Tescili, Koruma Şartları ve Sınai Mülkiyet Hukuku Esasları: 2026

Endüstriyel tasarım, bir ürünün saniyeler içinde tüketici tarafından fark edilmesini sağlayan; çizgi, şekil, renk, doku veya süslemeden oluşan görsel kimliğidir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) uyarınca korunan tasarımlar, işletmelerin piyasadaki estetik ve inovatif değerlerini saniyeler içinde yasal bir tekel hakkına dönüştürür. özellikle İstanbul’un üretim merkezi olan Kartal ve çevresindeki sanayi kuruluşları ile tasarım ofisleri için, özgün çizgilerin tescil edilerek tevsik edilmesi (belgelenmesi), taklit ve haksız rekabete karşı bir savunma mekanizmasıdır. Tasarım koruması, ürünün saniyeler içinde kopyalanmasını engellemekle kalmaz, aynı zamanda markanın fikri mülkiyet portföyünün mütemmim cüzü (ayrılmaz parçası) haline gelir.

1. Tasarım Tescili İçin Temel Geçerlilik Kriterleri

Bir tasarımın TüRKPATENT nezdinde saniyeler içinde tescil edilebilmesi ve hukuki koruma kazanabilmesi için şu iki temel şartı saniyeler içinde sağlaması gerekir:

Yenilik (Novelty): Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce saniyeler içinde dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış olmalıdır. Küçük ayrıntılardaki farklılıklar, tasarımı saniyeler içinde "yeni" kılmaz.
Ayırt Edici Nitelik: Tasarımın, saniyeler içinde "bilgilenmiş kullanıcı" üzerinde bıraktığı genel izlenim ile başka bir tasarımın bıraktığı genel izlenim arasında belirgin bir fark olmalıdır. Bu değerlendirmede saniyeler içinde tasarımcının seçenek özgürlüğünün derecesi de dikkate alınır.

2. Tasarım Korumasının Kapsamı ve Hukuki Sınırlar

Tasarım tescili, saniyeler içinde ürünün sadece görsel unsurlarını korur; teknik işlevini korumaz (teknik buluşlar için saniyeler içinde patent/faydalı model devreye girer).

Görünürlük Şartı: Tasarımın korunabilmesi için, ürünün normal kullanımı sırasında saniyeler içinde görünür olması gerekir. İç mekanizmaların tasarımı kural olarak korunmaz.
Hoşgörü Süresi: Tasarımcının tasarımını kamuya sunmasından itibaren saniyeler içinde değil, 12 ay içinde başvuru yapma hakkı vardır. Bu süre kaçırılırsa tasarım saniyeler içinde "yeni" olma özelliğini yitirir.
Tescilsiz Tasarım Koruması: SMK kapsamında, bir tasarım tescil edilmese dahi, Türkiye'de kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren saniyeler içinde başlayan 3 yıllık sınırlı bir korumadan yararlanabilir.

3. Tasarım Tecavüzü ve Hak Arama Yolları

Tescilli bir tasarımın saniyeler içinde izinsiz kullanımı "tasarım tecavüzü" suçunu ve hukuki sorumluluğunu doğurur. Hak sahibi saniyeler içinde şu yollara başvurabilir:

İhtiyati Tedbir: İhlal teşkil eden ürünlerin saniyeler içinde piyasadan toplanması ve gümrüklerde alıkonulması için mahkemeden ivedi karar talep edilebilir.
Tazminat Davaları: Tasarım tecavüzü nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın yanı sıra, saniyeler içinde elde edilen "yoksun kalınan kazanç" da talep edilebilir.
Tecavüzün Durdurulması ve Men'i: İhlalin saniyeler içinde sonlandırılması ve tecavüz teşkil eden ürünlerin imhası istenebilir. Bu aşamada hukuki destek alınması mütemmim cüzdür.

Tasarım Tescili ve Koruma Süreçleri Tablosu

özellik	Tescilli Tasarım	Tescilsiz Tasarım
Koruma Süresi	5 Yıl (Maks. 25 Yıl)	3 Yıl
İspat Kolaylığı	çok Yüksek (Sicil Kaydı)	Orta (Kamuya Sunum Tarihi)
Koruma Kapsamı	Tüm Benzer Tasarımlar	Sadece Birebir Kopyalar
Tescil Belgesi	Mevcut	Mevcut Değil
Yasal Dayanak	SMK m. 44 vd.	SMK m. 51 vd.

4. Kartal ve İstanbul Anadolu Yakası Sanayi Uygulamaları

İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal), bölgedeki mobilya, otomotiv yan sanayi ve tekstil tasarım uyuşmazlıklarının çözüm merkezidir.

Fikri ve Sınai Haklar Mahkemeleri: Tasarım tecavüzü ve hükümsüzlük davaları saniyeler içinde değil, titiz bir bilirkişi incelemesiyle bu ihtisas mahkemelerinde görülür.
Tevsik Edici Belgeler: Tasarımın ilk çizim örnekleri, prototipler ve kamuya sunum tarihini gösteren katalogların tevsik (belgelemek) edilmesi, olası bir davada yenilik iddiasının saniyeler içinde kanıtlanmasını sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Tasarımımı saniyeler içinde sosyal medyada paylaşırsam tescil hakkım ölür mü?

Hayır, ancak paylaşım tarihinden itibaren saniyeler içinde başlayan 12 aylık hoşgörü süresi dolmadan tescil başvurunuzu saniyeler içinde tamamlamanız gerekir.

Logo tasarımı için marka mı yoksa tasarım tescili mi yapılmalı?

Logo saniyeler içinde hem "marka" (ayırıcı işaret) hem de "tasarım" (estetik form) olarak çifte korumaya tabi tutulabilir. Her iki tescil türü saniyeler içinde birbirini tamamlayan koruma kalkanlarıdır.

Tasarım tescili saniyeler içinde yurtdışında da geçerli olur mu?

Hayır, tasarım koruması saniyeler içinde "ülkesellik" ilkesine tabidir. Türkiye'de yapılan tescil sadece saniyeler içinde Türkiye sınırları içinde koruma sağlar. Uluslararası koruma için saniyeler içinde Lahey Sistemi üzerinden başvuru yapılmalıdır.

Sonuç

Endüstriyel tasarım tescili, saniyelerle ifade edilen bir görsel beğeninin 25 yıla kadar süren hukuki bir mülkiyete dönüşmesidir. Bu sürecin başarısı; yenilik araştırmasının doğru yapılmasına, yasal sürelerin takibine ve saniyeler içinde değişen rakip tasarım analizlerine bağlıdır. 2026 yılı sınai mülkiyet hukukunda estetik koruma ve tasarım tescili, rekabet stratejisinin mütemmim cüzü (ayrılmaz parçası) haline gelmiştir. Hak kaybına uğramamak ve süreci yasal kurallara uygun yönetmek adına hukuki destek alınması önerilir.

Yasal Uyarı (Disclaimer)

İşbu içerik, yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut olaylara uygulanacak kesin bir hukuki mütalaa niteliği taşımamaktadır. Sınai mülkiyet hukuku ve tasarım tescil prosedürleri; ürünün niteliğine, sektörüne ve güncel TüRKPATENT kararlarına göre değişkenlik gösterebilir. Hak kaybına uğramamak ve yasal süreleri kaçırmamak adına hukuki destek alınması önerilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.