İcra yoluyla araç haczi nasıl yapılır?

İcra Hukukunda Araç Haczi: Kaydi ve Fiili Haciz Süreçleri

Motorlu taşıtlar, sicile kayıtlı taşınır mallar olmaları hasebiyle icra takibinde borçlunun mal varlığı içinde önemli bir yer tutar. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca gerçekleştirilen araç haczi, aracın trafik sicili üzerine şerh konulması (kaydi haciz) veya aracın trafikten menedilerek muhafaza altına alınması (fiili haciz/yakalama) şeklinde uygulanabilir. İstanbul Anadolu Yakası ve Kartal bölgesindeki icra müdürlüklerinde, sistemlerin PolNet ile entegrasyonu sayesinde araç hacizleri saniyeler içinde gerçekleştirilebilmektedir.

(Not: İcra takip ve haciz safhaları benzer bir hiyerarşi ile takip edilir).

Araç Haczinin Uygulama Aşamaları

Bir aracın haczinden satışına kadar geçen süreç belirli teknik adımlardan oluşur:

1. Kaydi Haciz (E-Haciz)

Alacaklı veya vekilinin talebi üzerine icra müdürü, UYAP üzerinden aracın trafik tescil kaydına haciz şerhi işler.

• Etkisi: Bu işlemden sonra araç başkasına devredilemez veya satılamaz. Ancak borçlu aracı kullanmaya devam edebilir.

2. Yakalama Şerhi ve Fiili Haciz

Alacaklının talebiyle araca "yakalama şerhi" konulur. Bu şerh PolNet sistemine düşer ve araç trafikte durdurulduğunda kolluk kuvvetlerince el konulur.

• Muhafaza: Yakalanan araç çekici vasıtasıyla yediemin otoparkına çekilir. İcra memuru tarafından aracın genel durumu, kilometresi ve hasar tespiti yapılarak "Haciz ve Zapt Tutanağı" düzenlenir.

(Not: İcra hukukunda alacaklı sıralaması ve rüçhan hakları farklı kriterlere tabidir).

3. Kıymet Takdiri ve Satış (İİK m. 114-129)

Aracın piyasa değeri, teknik bilirkişilerce (eksper) belirlenir. Tarafların bu değere 7 gün içinde "Kıymet Takdirine İtiraz" davası açma hakkı vardır. Kesinleşen değer üzerinden araç, Elektronik Satış Portalı üzerinden açık artırma ile ihale edilir.

(Not: İcra hukukunda satış isteme süresi haciz tarihinden itibaren 1 yıldır).

Araç Haczinde Rüçhan Hakları ve Rehin Durumu

Eğer araç üzerinde daha önceden tesis edilmiş bir banka rehni veya kasko sigortasından kaynaklı bir rüçhan (öncelik) hakkı varsa;

• Satış bedelinden öncelikle rehinli alacaklı (banka) payını alır.

• Kalan tutar, haciz koyan diğer alacaklılara sıra cetveline göre dağıtılır.

• Aracın satış bedeli rehin borcunu karşılamıyorsa, satışın yapılması "üstün hak sahibi alacaklının rızasına" bağlıdır.

(Not: İcra uyuşmazlıklarında İcra Hukuk Mahkemeleri görevlidir).

Kartal ve İstanbul Anadolu Bölgesi İcra Uygulamaları

Anadolu Adliyesi (Kartal) nezdindeki icra dosyalarında, yakalanan araçların yediemin otopark masrafları ve çekici ücretleri alacaklı tarafından avans olarak yatırılır. Aracın "haczedilemezlik" şikayetine konu olması (örn: Engelli aracı veya geçim için zorunlu olan meslek aracı) durumunda İcra Hukuk Mahkemesi'ne başvurulması gerekir. Hak kaybının önlenmesi adına hukuki destek tavsiye edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hacizli ama yakalaması olmayan araçla muayene yapılabilir mi? üzerinde sadece haciz (satılamaz şerhi) olan ancak yakalama kararı bulunmayan araçların muayenesi ve sigorta işlemleri yapılabilir. Ancak araç üzerinde hak mahrumiyeti olduğu için satış yapılamaz.

Borcu ödedikten sonra haciz ne zaman kalkar? Borcun tamamı masraflarıyla birlikte ödendiğinde, icra dairesi sistem üzerinden saniyeler içinde haciz ve yakalama şerhini kaldırır. Borçlunun trafik tescil birimine gitmesine gerek yoktur.

Hacizli araç satış isteme süresi nedir? Alacaklı, aracın haczinden itibaren 1 yıl içinde satış talebinde bulunmak ve gerekli masrafları yatırmak zorundadır. Aksi takdirde borçlunun talebiyle araç üzerindeki haciz düşer.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. İcra ve İflas mevzuatı ile trafik tescil uygulamaları her somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybının önlenmesi adına hukuki destek tavsiye edilir.

Kartal İcra Avukatı

---