İnternet yayıncılığında sansür ve hukuki sınırlar

İnternet Yayıncılığı Hukuku: İçerik Sorumluluğu, Erişim Engelleme ve Yasal Sınırlar

İnternet ortamında gerçekleştirilen her türlü yayın faaliyeti, ifade özgürlüğü kapsamında korunmakla birlikte, 5651 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleriyle sınırlandırılmıştır. Dijital mecralarda içerik üreten "içerik sağlayıcılar" ve bu içerikleri barındıran "yer sağlayıcılar", paylaşılan verilerin hukuka uygunluğundan dereceli olarak sorumludur. İstanbul Anadolu Yakası ve Kartal bölgesinde faaliyet gösteren haber portalları, sosyal medya etkileşimcileri ve dijital yayıncılar için içerik yönetimi, hem tazminat hem de cezai yaptırımlardan kaçınmak adına hukuki bir titizlik gerektirir.

(Not: İnternet içeriklerine yönelik idari ve adli başvuru süreçleri benzer bir hiyerarşik denetim mekanizması izler).

5651 Sayılı Kanun Uyarınca Sorumluluk Rejimi

İnternet aktörlerinin sorumlulukları yasal olarak şu şekilde tasnif edilmiştir:

1. İçerik Sağlayıcının Sorumluluğu (m. 4)

İnternet ortamında kullanıma sunduğu her türlü içerikten doğrudan sorumludur. Başkasına ait bir içeriğe sadece link (bağlantı) veriliyorsa, bu içeriği benimsediği ve kullanıcının ulaşmasını amaçladığı açıkça anlaşılmadıkça genel olarak sorumlu tutulamaz.

2. Yer Sağlayıcının Sorumluluğu (m. 5)

Yer sağlayıcı (hosting firmaları, sosyal medya platformları), barındırdığı içeriği kontrol etmek veya hukuka aykırı bir faaliyetin olup olmadığını araştırmakla yükümlü değildir. Ancak, hukuka aykırı içerikten haberdar edildiği takdirde, teknik imkanları dahilinde bu içeriği yayından kaldırmakla yükümlüdür.

(Not: İnternet hukukunda yer sağlayıcı ve içerik sağlayıcı ayrımı benzer bir sorumluluk hiyerarşisine dayanır).

Erişimin Engellenmesi ve İçeriğin çıkarılması Usulü

Kişilik hakları veya özel hayatın gizliliği ihlal edilen gerçek ve tüzel kişiler şu prosedürleri izleyebilir:

İçerik çıkarılması Talebi (m. 9): Mağdur, doğrudan içerik sağlayıcıya başvurarak içeriğin kaldırılmasını isteyebileceği gibi, doğrudan Sulh Ceza Hakimliği’ne başvurarak erişimin engellenmesini veya içeriğin çıkarılmasını talep edebilir.
Katalog Suçlar (m. 8): çocukların cinsel istismarı, intihara yönlendirme, uyuşturucu madde kullanımını kolaylaştırma gibi katalog suçlarda, BTK Başkanı tarafından resen erişimin engellenmesi kararı verilebilir.

(Not: İnternet ortamındaki ihlallere karşı 24 saat içinde karar verilmesi gereken hızlı yargılama usulleri mevcuttur).

Dezenformasyon ve Sosyal Medya Düzenlemeleri

7418 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler neticesinde; halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak amacıyla, ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı ile ilgili gerçeğe aykırı bir bilgiyi, kamu barışını bozmaya elverişli şekilde alenen yayan kimse bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir (TCK m. 217/A). Ayrıca sosyal medya ağ sağlayıcılarına Türkiye'de temsilci bulundurma ve verileri Türkiye'de barındırma gibi teknik yükümlülükler getirilmiştir. Hak kaybının önlenmesi adına hukuki destek tavsiye edilir.

(Not: İnternet yoluyla işlenen suçlarda ve erişim engeli taleplerinde Sulh Ceza Hakimlikleri ve Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı Bilişim Bürosu görevlidir).

Sıkça Sorulan Sorular

Hakkımda yapılan asılsız bir haberin silinmesini nasıl sağlarım? öncelikle içeriği yayınlayan siteye ihtarname gönderilebilir. Sonuç alınamazsa, 5651 sayılı Kanun m. 9 kapsamında Sulh Ceza Hakimliği'nden erişimin engellenmesi ve içeriğin çıkarılması kararı alınması mümkündür.

Sosyal medyada bir gönderiyi beğenmek veya paylaşmak (RT/Share) suç oluşturur mu? Paylaşılan içerik suç unsuru (hakaret, terör propagandası vb.) barındırıyorsa, bu içeriği paylaşmak veya yorum yaparak yaymak da suça iştirak veya bağımsız bir suç olarak değerlendirilebilir. Salt "beğeni" eylemi ise Yargıtay kararlarında genellikle "benimseme" olarak tartışılmaktadır.

Unutulma Hakkı nedir? Kişinin geçmişte yaşadığı ve internet ortamında yer alan, artık güncelliğini yitirmiş ve kamu yararı bulunmayan haber veya bilgilerin arama motoru sonuçlarından çıkarılmasını talep etme hakkıdır.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. İnternet hukuku mevzuatı ve dijital yayıncılık kuralları her somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybının önlenmesi adına hukuki destek tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.