İşe Geri Dönmek İçin Arabuluculuk Şart mı?

İşe Geri Dönmek İçin Arabuluculuk Şart mı? Dava Şartı Süreçleri

İş sözleşmesi haksız yere feshedilen bir çalışanın iş güvencesi kapsamında eski görevine dönmeyi talep edebilmesi, Türk hukuk sisteminde sıkı şekil şartlarına ve sürelere bağlanmıştır. 2018 yılında yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile işe iade talepli uyuşmazlıklarda mahkeme yoluna gitmeden önce arabulucuya başvurmak bir "Dava Şartı" haline getirilmiştir. Bu yasal zorunluluk, uyuşmazlıkların yargı dışı yollarla hızlıca çözülmesini amaçlasa da; sürelerin kaçırılması veya tutanaklardaki teknik hatalar, işçinin tüm yasal haklarını kaybetmesine yol açabilecek riskler barındırmaktadır.

1. Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Nedir?

Hukuk sistemimizde "Dava Şartı", mahkemenin davanın esasına girip inceleme yapabilmesi için var olması gereken asgari unsurdur.

• Usulden Ret: Arabuluculuğa başvurmadan doğrudan İş Mahkemesi'nde dava açılması durumunda, hakim feshin haklılığına bakmaksızın davayı "Dava Şartı Yokluğu" nedeniyle usulden reddetmek zorundadır.

• Kritik Eşik: Arabuluculuk aşaması geçilmeden yargılama süreci başlatılamaz.

2. Hak Düşürücü Süreler: 1 Ay ve 2 Hafta Kuralı

İşe iade talebinde zaman yönetimi, davanın kendisinden daha kritiktir. Kanun bu konuda telafisi mümkün olmayan süreler öngörmüştür:

1. Arabuluculuk Başvuru Süresi: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 Ay içinde Arabuluculuk Bürosu'na başvurulmalıdır. Bu süre geçtikten sonra yapılan başvurular geçersizdir ve dava açma hakkı düşer.

2. Dava Açma Süresi: Arabuluculuk görüşmeleri sonunda "Anlaşamamaya" dair son tutanağın imzalandığı tarihten itibaren 2 Hafta içinde İş Mahkemesi'nde dava açılmalıdır.

3. Arabuluculuk Masasındaki Müzakere Unsurları

Arabuluculuk görüşmelerinde sadece "işe dönüş" üzerinde durmak eksik bir yaklaşım olabilir. Uzlaşma sağlandığı takdirde tutanağa mutlaka eklenmesi gereken kalemler şunlardır:

• Boşta Geçen Süre ücreti: Fesih tarihi ile işe başlatılma tarihi arasında geçen sürenin ücreti (En çok 4 aya kadar).

• İşe Başlatmama Tazminatı: İşverenin, tutanağa rağmen işçiyi işe başlatmaması durumunda ödeyeceği (4 ila 8 aylık maaş tutarı) tazminat.

• çalışma Koşullarının Korunması: İşçinin eski pozisyonu, unvanı ve sosyal hakları ile geri dönüp dönmeyeceğinin netleştirilmesi.

4. Anlaşma Tutanağının Hukuki Niteliği ve Gücü

Arabuluculuk süreci sonunda tarafların el sıkışarak imzaladığı "Anlaşma Tutanağı", sıradan bir sözleşme değil, İlam Niteliğinde Belge'dir.

• Kesinlik: Tutanak imzalandıktan sonra taraflar aynı uyuşmazlık konusu için tekrar dava açamazlar.

• İlamlı İcra: İşveren tutanaktaki yükümlülüklerini yerine getirmezse, işçi bu tutanakla doğrudan İlamlı İcra Takibi başlatabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arabulucuda anlaşamazsam ne olur? Uzlaşma sağlanamazsa arabulucu "Anlaşamama Tutanağı" düzenler. Bu belge, İş Mahkemesi'nde dava açabilmeniz için mahkemeye sunmanız gereken zorunlu bir evraktır.

Başvuru yapmak ücretli midir? Hayır, arabuluculuğa başvuru ücretsizdir. Süreç sonunda anlaşma olmazsa, ilk 2 saatlik arabuluculuk ücreti devlet tarafından karşılanır. Anlaşma sağlanması durumunda ise ücret, taraflarca eşit veya anlaşılan oranda ödenir.

Arabuluculuk görüşmesine gitmemek suç mudur? Görüşmeye geçerli bir mazeret olmaksızın katılmayan taraf, ileride dava açıldığında davayı kazansa bile yargılama giderlerinin tamamını ödemek zorunda kalabilir ve lehine vekalet ücretine hükmedilmez.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, işe iade süreçlerinde zorunlu arabuluculuk ve yasal prosedürler hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İş Hukuku; hak düşürücü sürelerin takibi, arabuluculuk tutanaklarının teknik dilinin kurgulanması ve tazminat hesaplamalarını içeren teknik detaylar içeren bir alandır. Başvuru süresinin (1 ay) kaçırılması veya tutanağa eksik madde eklenmesi, haklıyken davanın reddine veya ciddi mali kayıplara yol açabilir. Bu nedenle, arabuluculuk başvuruları ve müzakere süreçlerinde bir hukukçu rehberliğinde yürütülen süreçlerle hukuki destek alınması tavsiye edilir.

 

Kartal İş Avukatı

---