Ortak Borç Nedeniyle Takibe Uğrayan Kişilerin Hakları

Ortak Borçlarda Müteselsil Sorumluluk ve Yasal Savunma Yolları

Hukukumuzda birden fazla kişinin aynı borçtan sorumlu olması genellikle "müteselsil sorumluluk" esasına dayanır. Bu durumda alacaklı, borcun tamamını borçluların dilediği birinden veya tamamından aynı anda talep etme yetkisine sahiptir. 2026 yılı hukuk pratiklerinde, ortak borçluluktan kaynaklanan mağduriyetlerin çoğu, imza atarken üstlenilen sorumluluğun kapsamının tam olarak bilinmemesinden kaynaklanmaktadır.

1. Ortak Borçluluğun Temel Dayanakları

• Müteselsil Borçluluk (TBK m. 162): Borçluların, alacaklıya karşı borcun tamamından sorumlu olmayı kabul ettikleri durumdur. Alacaklı, borçlulardan biri borcun tamamını ödeyene kadar hepsini takip edebilir.

• Adi Ortaklık (TBK m. 620): İki veya daha fazla kişinin bir amacı gerçekleştirmek üzere mallarını ve emeklerini birleştirdiği yapılarda, ortaklık borçlarından tüm ortaklar şahsen ve müteselsilen sorumludur.

• Eşlerin Sorumluluğu: Eşlerden biri, ailenin ekonomik birliğini temsil etmek amacıyla (kira, mutfak masrafı vb.) borçlandığında, diğer eş de bu borçtan müteselsilen sorumlu olur. Ancak şahsi lüks harcamalar veya eşin rızası dışında verilen kefaletler bu kapsam dışındadır.

2. Kefaletin Geçerlilik Şartları ve İtirazlar

Birçok ortak borç ilişkisi "kefalet" yoluyla kurulur. Ancak TBK m. 584 uyarınca eşin rızası olmayan kefaletler geçersizdir:

• Eşin Yazılı Rızası: Eşlerden biri, ancak diğerinin yazılı rızası ile kefil olabilir. Bu rıza en geç kefalet sözleşmesinin imzalandığı anda verilmiş olmalıdır.

• El Yazısı Şartı: Kefilin sorumlu olduğu azami miktar ve kefalet tarihi, kefilin kendi el yazısı ile belirtilmelidir. Bu şekil şartlarına uyulmaması, takibe itiraz ve iptal nedenidir.

3. Rücu Hakkı: Borcun Diğer Ortaklardan Tahsili

Borçlulardan biri, alacaklıya borcun tamamını öderse, diğer borçluların payı oranında onlara başvurma hakkına sahip olur. Buna "Rücu Hakkı" denir:

• İç İlişki: Borçlular kendi aralarında farklı paylar belirleyebilirler. Aksi kararlaştırılmadıkça borçlular eşit paya sahiptir.

• Halefiyet: Borcu ödeyen kişi, alacaklının haklarına halef olur; yani alacaklı borçlulara karşı hangi haklara sahipse, borcu ödeyen borçlu da diğerlerine karşı o hakları kullanabilir.

---

4. Kartal ve İstanbul Anadolu Yakası Yerel Uygulamaları

Kartal Adliyesi bölgesindeki icra takiplerinde ortak borçlular için:

• Derdestlik İtirazı: Alacaklı, aynı borç için farklı icra dairelerinde mükerrer takipler başlattıysa, "derdestlik" itirazı ile takiplerin birleştirilmesi veya iptali talep edilebilir.

• Haciz İşlemleri: Ortak ikametgah adreslerinde, borçlunun eşinin veya oda arkadaşının şahsi eşyalarının haczedilmemesi için "İstihkak İddiası" süreci titizlikle yönetilmelidir.

---

Sıkça Sorulan Sorular  

Soru: "Arkadaşımın kredisine imza attım, o ödemezse maaşıma haciz gelir mi?" Cevap: Evet. Müteselsil kefil veya borçlu iseniz, alacaklı asıl borçluyu beklemeden doğrudan sizin maaşınıza haciz koyabilir.

Soru: "Eşimin rızası olmadan kefil oldum, icradan nasıl kurtulurum?" Cevap: Geçersiz kefalet nedeniyle İcra Hukuk Mahkemesi'nde "takibin iptali" veya genel mahkemelerde "kefaletin geçersizliğinin tespiti" davası açarak borçtan kurtulmanız mümkündür.

Soru: "Borcun tamamını ben ödedim, diğer borçlunun malına haciz koyabilir miyim?" Cevap: Evet. ödediğiniz miktarın diğer ortağa düşen kısmı için yeni bir icra takibi başlatabilir veya rücu davası açarak haciz işlemi uygulayabilirsiniz.

---

Sonuç ve Değerlendirme

Ortak borçluluk, dış ilişkide (alacaklıya karşı) ağır bir sorumluluk yüklerken, iç ilişkide (borçlular arası) dengeleyici haklar tanır. 2026 yılı yargı sisteminde, kefalet sözleşmelerinin şekil şartlarına aykırılığı, takipleri durdurmanın en etkili yoludur. Haksız takiplerle karşılaşmamak veya ödediğiniz payı geri alabilmek adına; İcra ve Borçlar Mevzuatına hakim bir taraf vekili rehberliğinde hareket edilmesi hukuki güvenliğin gereğidir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Müteselsil sorumluluk ve rücu süreçleri, imzalanan sözleşmelerin içeriğine göre her somut olayda farklılık gösterebilir.

Kartal

---