Ortaklık Devri Sonrası Ortaya Çıkan Alacak Davaları

Ortaklık Payı Devri Sonrası Alacak Davaları ve Tarafların Hukuki Sorumluluğu

Ticari ortaklıkların devri; hisse satışı, pay devri veya işletme devri şeklinde gerçekleşebilen, mülkiyetin ve yönetim haklarının el değiştirdiği karmaşık bir süreçtir. Devir işleminin ticaret siciline tesciliyle birlikte yeni bir dönem başlasa da, devir öncesinden gelen mali yükümlülüklerin ve alacakların akıbeti sıklıkla yargıya taşınan uyuşmazlıklara yol açar. Ticaret Hukuku ve Borçlar Hukuku mevzuatı, devreden ve devralan taraflar arasındaki dengeyi korumak amacıyla belirli sorumluluk süreleri ve usul kuralları öngörmüştür.

1. Ortaklık Devrinde Borç ve Alacakların Hukuki Statüsü

Ortaklık payının devri durumunda, devir anına kadar doğmuş olan borçlar ile devirden sonra tahsil edilecek alacakların yönetimi, kural olarak taraflar arasındaki pay devir sözleşmesi ile belirlenir. Ancak sözleşmede boşluk bulunan hallerde kanun hükümleri devreye girer.

Devredenin İki Yıllık Sorumluluğu (TBK m. 202): Bir işletmeyi veya ortaklığı devralan kişi, devri alacaklılara bildirdiği veya ilan ettiği tarihten itibaren borçlardan sorumlu olur. Ancak Türk Borçlar Kanunu m. 202 uyarınca; devreden ortak, devir tarihinden itibaren iki yıl süreyle devralanla birlikte borçlardan müteselsilen (zincirleme) sorumlu kalmaya devam eder. Bu süre, muaccel (vadesi gelmiş) borçlar için bildirim tarihinden, vadesi gelmemiş borçlar için ise muacceliyet tarihinden itibaren işlemeye başlar.

2. Devir Sonrası Alacak Davalarında Uyuşmazlık Konuları

Ortaklık devri sonrasında açılan alacak davaları genellikle şu teknik gerekçelere dayanmaktadır:

• Pasiflerin Gizlenmesi: Devir esnasında bilançoda gösterilmeyen veya gizlenen borçların sonradan ortaya çıkması durumunda, devralan ortağın devredene karşı açtığı tazminat veya rücu davaları.

• Tahsil Edilemeyen Alacaklar: Devir öncesi döneme ait olup devirden sonra tahsil edileceği öngörülen ancak hukuki veya fiili imkansızlıklar nedeniyle tahsil edilemeyen alacakların paylaşımı.

• Muvazaalı Devir İddiaları: Alacaklılardan mal kaçırmak amacıyla yapılan muvazaalı (danışıklı) devirlerde, alacaklıların devrin iptali veya borçtan sorumluluğun tespiti için açtığı davalar.

3. Adli Süreç: Görevli Mahkeme ve Zorunlu Arabuluculuk

Zorunlu Ticari Arabuluculuk: Ortaklık devrinden kaynaklanan ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak veya tazminat taleplerinde, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması bir dava şartıdır. Arabuluculuk aşamasında uzlaşma sağlanamaması durumunda, düzenlenecek son tutanak ile mahkeme süreci başlatılabilir.

Yetkili ve Görevli Mahkeme: Ortaklık payı devri uyuşmazlıkları, mutlak ticari dava niteliğindedir. Bu nedenle görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi'dir. Yetkili mahkeme ise kural olarak şirketin merkezinin bulunduğu yer veya sözleşmede belirlenen yetkili mahkemedir. İstanbul Anadolu Yakası ve Kartal bölgesindeki ticari uyuşmazlıklar, İstanbul Anadolu Adliyesi bünyesindeki ihtisas mahkemelerinde görülmektedir.

---

4. Sorumlulukların Sınırlandırılması ve Rücu Hakkı

Pay devir sözleşmelerinde yer alan "devir tarihine kadar olan borçlar devredene, sonrakiler devralana aittir" şeklindeki hükümler iç ilişkide (taraflar arasında) geçerlidir. üçüncü kişilere (alacaklılara) karşı bu hüküm, devredenin yasal sorumluluk süresini (2 yıl) kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Rücu Süreci: Eğer devralan ortak, devir öncesi döneme ait bir borcu ödemek zorunda kalırsa ve sözleşmede bu borcun devredene ait olduğu kararlaştırılmışsa, ödediği tutarı devreden ortağa rücu ederek talep edebilir. Bu süreçte ödeme dekontları, ticari defter kayıtları ve devir protokolü en temel delillerdir.

---

5. Sıkça Sorulan Sorular

Hisse devri tescil edilmezse sorumluluk başlar mı? Limited şirketlerde pay devri, noter huzurunda imzalanan sözleşme, genel kurul onayı ve ticaret siciline tescil ile hüküm ifade eder. Tescil edilmeyen devirler, üçüncü kişiler (alacaklılar) nezdinde kural olarak sonuç doğurmaz.

Devir sözleşmesinde "borçlardan sorumlu değilim" yazması yeterli mi? Bu hüküm taraflar arasında geçerlidir ancak kamu borçları (vergi, SGK) ve yasal müteselsil sorumluluk süreleri (2 yıl) bakımından alacaklılara karşı mutlak bir koruma sağlamaz.

Ortaklık devri alacak davası ne kadar sürer? Ticari defterlerin incelenmesi ve bilirkişi raporlarının hazırlanması süreçlerine bağlı olarak bu davalar genellikle 12 ila 24 ay arasında sonuçlanmaktadır.

Alacak davasında zamanaşımı süresi nedir? Ticari alacaklarda genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Ancak sebepsiz zenginleşme veya haksız fiil dayanaklı taleplerde bu süreler kısalabilir.

---

Sonuç

Ortaklık payının devri, sadece bir hisse satışı değil; geçmiş ve gelecek mali risklerin devredilmesi işlemidir. Devir sonrasında ortaya çıkan alacak uyuşmazlıklarında; sözleşme klozlarının teknik analizi, müteselsil sorumluluk sürelerinin takibi ve ticari defterlerdeki kayıtların tutarlılığı davanın kaderini belirleyen unsurlardır.

• Protokol Hazırlığı: Devir öncesi detaylı bir "borç/alacak listesi" (due diligence) hazırlanması uyuşmazlık riskini minimize eder.

• İhbar Yükümlülüğü: Devir sonrası bir borç tebligatı alan ortağın, durumu ivedilikle diğer tarafa ihbar etmesi rücu haklarının korunması için gereklidir.

• Hukuki Destek: Bilançolardaki gizli pasiflerin tespiti ve hak düşürücü süreler içerisinde arabuluculuk/dava süreçlerinin yönetilmesi adına bir hukukçudan hukuki destek alınması önemle tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: İşbu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her ortaklık devri dosyası; şirketin türü (Anonim/Limited), pay oranı, devir sözleşmesi hükümleri ve mali tabloların niteliğine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybına uğramamak ve sürecin yasal prosedürlere uygun yürütülmesini sağlamak adına bu alanda çalışan bir hukukçudan hukuki destek alınması önerilir.

Kartal Şirket Avukatı

---