Psikolojik Danışmanlık Sonrası Malpraktis Davaları: Ruhun Tamiri Mümkün Mü?

Psikolojik danışmanlık ve psikoterapi süreçleri, danışanın ruhsal bütünlüğünü iyileştirmeyi amaçlar. Ancak ehliyetsiz kişilerce yapılan uygulamalar, etik dışı davranışlar veya bilimsel olmayan yöntemler; danışanın var olan sorunlarını çözmek bir yana, yeni ve daha ağır travmalar yaratabilir.

Hukukumuzda bir psikoloğun, psikolojik danışmanın veya terapistin sorumluluğu, bir cerrahınkinden farksızdır. Her ikisi de "Vekalet Sözleşmesi" kapsamında, danışanına karşı sadakat ve özen yükümlülüğü altındadır. İstanbul Kartal ve Anadolu Yakası'nda artan danışmanlık merkezleri ile birlikte, terapi hatalarına dayalı davalarda da artış gözlemlenmektedir. Kartal Tazminat Avukatı olarak, terapi sürecinde zarar gören danışanların hukuki haklarını ve malpraktis davası sürecini ele alıyoruz.

Terapi Sürecinde Malpraktis (Hata) Nedir?

Hukuken her başarısız terapi bir hata değildir. Terapist, "kesin iyileşme" garantisi veremez. Ancak mesleki standartlardan saparak danışana zarar verirse malpraktis oluşur.

Dava Konusu Olabilecek Başlıca Hatalar:

Sınır İhlalleri (Cinsel/Romantik İlişki): Terapi etiğinin en kırmızı çizgisidir. Terapistin, danışanıyla (tedavi sürerken veya bittikten hemen sonra) cinsel veya duygusal ilişki kurması, **"Aktarım (Transgerans) İlişkisinin Kötüye Kullanılması"**dır. Bu durum rıza değil, istismardır ve ağır tazminat/ceza sebebidir.
Yanlış Anı Yerleştirme (False Memory): Terapistin telkinleriyle, danışanın geçmişinde hiç yaşanmamış bir taciz veya travmayı "yaşanmış gibi" hatırlamasını sağlamak. Bu durum aileleri parçalayabilir ve hukuken büyük bir kusurdur.
Yetki Aşımı: Bir psikoloğun (tıp doktoru olmadığı halde) danışana ilaç önermesi, ilacını bıraktırması veya dozunu değiştirmesi.
Gizliliğin İhlali: Danışanın mahrem bilgilerinin üçüncü kişilerle paylaşılması.
Terk Etme (Abandonment): Kriz anındaki (intihar riski olan) bir danışanın, uygun yönlendirme yapılmadan aniden tedavisinin kesilmesi.

Hukuki Sorumluluğun Dayanağı

Psikolojik danışmanlık hizmeti alan kişi ile uzman arasındaki ilişki, Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) göre Vekalet Sözleşmesi (TBK 502) veya bazı durumlarda Eser Sözleşmesi hükümlerine tabidir.

Özen Borcu: Uzman, tıp ve psikoloji biliminin güncel verilerine uygun hareket etmek zorundadır. "Benim yöntemim bu" diyerek bilim dışı (enerji çalışmaları, geçmiş yaşam terapileri vb.) yöntemlerle hastanın psikolojisini bozamaz.
Aydınlatma Borcu: Uygulanacak yöntemin riskleri ve süreci hakkında danışan bilgilendirilmelidir.

İspat Sorunu ve Deliller

Ruhsal zararların ispatı, fiziksel zararlara göre (kırık kol gibi görünmediği için) daha zordur. Ayrıca terapi odası mahremdir, tanık yoktur. Peki, nasıl ispatlanır?

Adli Tıp ve Bilirkişi Raporları: Danışanın terapi öncesi ve sonrası ruh hali, uzman psikiyatristlerden oluşan heyetlerce incelenir. Terapinin durumu kötüleştirip kötüleştirmediği bilimsel olarak tespit edilir.
Yazışmalar: WhatsApp, E-posta veya SMS kayıtları (Özellikle sınır ihlallerinde çok önemlidir).
Terapi Notları: Mahkeme, terapistten seans notlarını talep edebilir. Terapist "düzenli not tutmamışsa" bu bile başlı başına bir özen eksikliği (kusur) sayılabilir.
Reçete ve İlaç Geçmişi: Yetki aşımı iddialarında (ilaç bıraktırma vb.) eczane kayıtları delildir.

Tazminat Türleri

Mağdur danışan, terapiste veya bağlı olduğu merkeze karşı şunları talep edebilir:

Maddi Tazminat: Ödenen seans ücretlerinin iadesi, yanlış tedavi yüzünden bozulan ruh sağlığını düzeltmek için başka bir doktora/terapiste ödenen paralar, çalışılamayan dönemdeki maaş kaybı.
Manevi Tazminat: Yaşanan güven kaybı, travmanın derinleşmesi, intihar girişimi sonrası oluşan hasarlar veya aile birliğinin bozulması nedeniyle duyulan acı için ödenen bedel.

Somut Vaka Analizi: Yanlış Anı ve Aile Faciası

Olay: Kartal'da bir danışmanlık merkezine giden genç kadın, terapistin yoğun telkinleri ve hipnoz benzeri uygulamaları sonucu; çocukluğunda babası tarafından tacize uğradığına dair (gerçekte olmayan) anılar hatırlamaya başlar. Ailesiyle bağını koparır, babasına dava açar.

Hukuki Süreç:

Tespit: Aile, başka bir uzman psikiyatristten görüş alır. Raporda, uygulanan tekniğin "yönlendirici" olduğu ve "sahte anı sendromu" yarattığı belirtilir.
Dava: Terapiste karşı tazminat davası açılır.
Bilirkişi: Adli Tıp, terapistin bilimsel standartların dışına çıktığını ve danışanı manipüle ettiğini tespit eder.
Sonuç: Mahkeme, terapistin aileyi haksız yere parçaladığı ve danışanın ruh sağlığını bozduğu gerekçesiyle yüksek manevi tazminat ödemesine hükmeder.

Sıkça Sorulan Sorular

Terapistim bana aşık olduğunu söyledi, ne yapmalıyım? Bu bir meslek etiği ihlali ve hukuki kusurdur. Terapiyi derhal sonlandırmalı ve Türk Psikologlar Derneği'ne şikayet etmelisiniz. Ayrıca yaşanan psikolojik zarar için dava açabilirsiniz.

Terapi işe yaramadı, paramı geri alabilir miyim? Sadece "iyileşemedim" demek dava açmak için yetmez. Terapist sonuç garantisi vermez. Ancak terapist seanslara gelmediyse, uyuduysa veya bilim dışı yöntemler uyguladıysa (kusur varsa) ücret iadesi istenebilir.

Psikolojik danışman (PDR) ilaç yazabilir mi? Hayır, kesinlikle yazamaz. İlaç yazma yetkisi sadece tıp doktorlarında (Psikiyatrist) vardır. PDR mezunu veya Psikolog ilaç önerirse suç işlemiş olur.

Dava açarsam sırlarım mahkemede açığa çıkar mı? Mahkemelerde "Gizlilik Kararı" talep edilebilir. Dosyayı sadece hakim, avukatlar ve bilirkişiler görür. Üçüncü kişilerin erişimine kapatılır.

Ruh sağlığı, deneme yanılma tahtası değildir. Yanlış bir terapi süreci, kişiyi başladığı noktadan çok daha geriye, hatta hayati risk taşıyan noktalara götürebilir.

Eğer terapi sürecinde istismar edildiğinizi, yanlış yönlendirildiğinizi veya zarar gördüğünüzü düşünüyorsanız; bu durumu "terapinin bir parçası" sanarak sessiz kalmayın.

Kartal Avukat olarak, Sağlık Hukuku ve Tazminat Hukuku alanındaki ; psikolojik malpraktis vakalarında, sınır ihlali davalarında ve maddi/manevi tazminat süreçlerinde yanınızdayız.