Şirket Ortakları Arasında Pay Devri Süreçleri

Şirket Ortakları Arasında Pay Devri Süreçleri

Şirketlerde ortaklık yapısının değişmesi, genellikle pay devri yoluyla gerçekleşir. Pay devri, bir ortağın sahip olduğu payların tamamını veya bir kısmını başka bir ortağa ya da üçüncü bir kişiye devretmesi anlamına gelir. Ancak bu süreç, şirket türüne (Limited veya Anonim Şirket) göre farklı yasal prosedürlere tabidir. Türk Ticaret Kanunu (TTK), pay devrinin geçerliliği ve tescil şartlarını ayrıntılı şekilde düzenlemiştir.

Pay Devri Nedir?

Pay devri, bir ortağın şirketteki sermaye payını başka bir kişiye devretmesi işlemidir. Bu işlemle birlikte, devralan kişi şirketin ortağı haline gelir ve devredenin sahip olduğu tüm hak ve yükümlülükleri üstlenir.
Pay devrinin amacı;

• Ortaklık yapısının değişmesi,

• Ortaklardan birinin ayrılması,

• Yatırımcı girişi veya şirketin büyüme stratejileri doğrultusunda yeni ortak alınması olabilir.

Limited Şirketlerde Pay Devri

Limited şirketlerde pay devri sıkı kurallara tabidir ve TTK m. 595–598 arasında düzenlenmiştir.

1. Yazılı Sözleşme ve Noter Onayı

Limited şirkette pay devrinin geçerli olabilmesi için:

• Yazılı bir pay devir sözleşmesi hazırlanmalı,

• Sözleşme noter huzurunda imzalanmalı ve onaylanmalıdır.

Bu aşama, işlemin hukuken geçerli olması için zorunludur.

2. Genel Kurul Onayı

Pay devrinin geçerliliği için, şirket genel kurulunun onayı da gereklidir.

• Şirket sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmadıkça, pay devri genel kurulun basit çoğunluğu ile onaylanır.

• Onay verilmezse, devir hükümsüz olur.

3. Ticaret Siciline Tescil

Genel kurul onayından sonra pay devri, ticaret siciline tescil ve ilan edilmelidir.
Tescil işlemi tamamlanmadıkça, devralan kişi resmi olarak ortak sıfatını kazanamaz.

4. Vergisel Bildirim

Devir işlemi sonucunda değer artış kazancı doğması halinde, devreden kişi bu kazancı Gelir Vergisi Beyannamesi ile beyan etmekle yükümlüdür.

Anonim Şirketlerde Pay Devri

Anonim şirketlerde pay devri, limited şirketlere göre daha esnek bir yapıya sahiptir. Pay devri, hisse senedinin türüne göre değişir:

1. Nama Yazılı Hisseler

• Devir işlemi yazılı bir devir sözleşmesi ile yapılır.

• Hisse senedi devralana ciro edilerek ve teslim edilerek devredilir.

• Şirket yönetim kurulunun pay devrini onaylaması gerekebilir.

• Pay defterine işlenmesiyle birlikte devralan kişi ortak sıfatını kazanır.

2. Hamiline Yazılı Hisseler

• Hamiline yazılı paylar, teslimle devredilir.

• Ancak 2021 yılından itibaren TTK değişiklikleri gereği, hamiline pay devrinin Merkezi Kayıt Kuruluşu’na (MKK) bildirilmesi zorunlu hale gelmiştir.

• Bildirim yapılmadıkça devralan kişi, şirkette ortak sıfatını resmi olarak kazanamaz.

Pay Devri Sözleşmesinde Bulunması Gereken Unsurlar

Pay devri sözleşmesi hazırlanırken aşağıdaki unsurlar mutlaka yer almalıdır:

• Tarafların kimlik ve unvan bilgileri,

• Devir konusu payın miktarı ve nominal değeri,

• Devir bedeli (varsa),

• Tarafların hak ve yükümlülükleri,

• Genel kurul onayı şartı,

• Tescil ve ilan yükümlülüğü.

Ayrıca sözleşmede “devredenin geçmiş dönem borçlardan sorumluluğu” gibi hükümler de açıkça düzenlenmelidir.

Pay Devri Sonrası Hak ve Sorumluluklar

Pay devri tamamlandıktan sonra;

• Devralan kişi şirkette oy hakkı, kar payı hakkı ve diğer ortaklık haklarını elde eder.

• Devreden ortak ise, pay devrinin ticaret siciline tesciliyle birlikte ortaklık sıfatını kaybeder.

• Ancak devredenin geçmiş dönemden doğan sorumlulukları (örneğin taahhüt edilmemiş sermaye borcu) devam edebilir.

Pay Devri Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

1. Şirket sözleşmesi incelenmeli: Bazı şirketlerde pay devrine kısıtlamalar getiren hükümler bulunabilir.

2. Vergisel yükümlülükler göz önünde bulundurulmalı: Özellikle devreden kişi için gelir vergisi doğabilir.

3. MKK bildirimleri zamanında yapılmalı: Anonim şirketlerde hamiline pay devrinde bildirim zorunludur.

4. Profesyonel hukuki destek alınmalı: Pay devirlerinde hatalı tescil veya geçersiz sözleşme ciddi uyuşmazlıklara yol açabilir.

Şirket ortakları arasında pay devri, şirketin yapısını doğrudan etkileyen önemli bir işlemdir. Bu sürecin Türk Ticaret Kanunu, vergi mevzuatı ve şirket ana sözleşmesi hükümlerine uygun yürütülmesi gerekir. Özellikle noter onayı, genel kurul kararı ve ticaret sicili tescili aşamaları titizlikle takip edilmelidir.

Kartal Şirket Avukatı