Uluslararası Ticari Sözleşmelerde Hukuki Danışmanlık

Uluslararası Ticari Sözleşmeler: Küresel Standartlar ve Risk Yönetimi

Uluslararası bir sözleşmede imza atıldığında, sadece bir iş anlaşması değil, aynı zamanda "hukuk seçimi" yapılmış olur. Taraflar, olası bir anlaşmazlıkta hangi ülkenin mahkemesine gideceklerini veya hangi dilin esas alınacağını önceden belirlemezlerse, uyuşmazlığın çözümü yıllar süren maliyetli bir sürece dönüşebilir.

1. Uygulanacak Hukuk ve Yetki Seçimi (Choice of Law & Forum)

Uluslararası sözleşmelerde "sessiz kalmak" en büyük risktir.

• Uygulanacak Hukuk: Sözleşmede uyuşmazlık çıktığında hangi ülkenin yasalarının (örn: Türk Hukuku, İsviçre Hukuku) uygulanacağı netleştirilmelidir. Eğer belirtilmezse, MöHUK uyarınca sözleşme ile en sıkı ilişkili olan ülke hukuku uygulanır.

• Milletlerarası Tahkim: Taraflar, devlet mahkemeleri yerine uyuşmazlığın uzman hakemlerce çözüldüğü ICC (Milletlerarası Ticaret Odası) veya ISTAC gibi tahkim merkezlerini yetkili kılabilirler. Bu, gizlilik ve hız açısından tercih edilir.

2. Incoterms 2020: Teslimat ve Hasarın Geçişi

Malın yolda zarar görmesi durumunda parayı kimin kaybedeceği, sözleşmeye eklenen üç harfli Incoterms terimleriyle belirlenir:

• EXW (Ex Works): Satıcı malı kendi deposunda hazır eder; tüm risk ve taşıma alıcıya aittir.

• FOB (Free on Board): Mal gemi küpeştesini geçene kadar risk satıcıda, sonrası alıcıdadır.

• DDP (Delivered Duty Paid): Satıcı, gümrük vergileri dahil malı alıcının kapısına kadar getirmekle yükümlüdür.

3. ödeme Yöntemleri ve Finansal Güvenceler

Sınır ötesi ticarette "parayı alamama" riskine karşı en yaygın yöntem Akreditif (Letter of Credit)'tir:

• Akreditif Mekanizması: Bankanın aracı olduğu bu sistemde, satıcı malları yüklediğini ispatlayan belgeleri sunduğunda ödeme banka tarafından garanti edilir.

• Kur Riski Maddesi: Sözleşmede ödemenin hangi döviz cinsiyle yapılacağı ve döviz kurundaki aşırı dalgalanmalarda fiyatın nasıl revize edileceği (Hardship Clause) belirtilmelidir.

4. Mücbir Sebep (Force Majeure) ve Sözleşmenin Uyarlanması

Savaşlar, ambargolar veya salgın hastalıklar uluslararası ticareti durdurabilir:

• Force Majeure Maddesi: Beklenmedik olaylar çıktığında tarafların tazminat ödemeden sözleşmeyi askıya almasına veya feshetmesine imkan tanır.

• Adaptasyon: Sözleşmenin değişen ekonomik şartlara (örn: Navlun fiyatlarının %300 artması) göre yeniden müzakere edilmesini sağlayan hükümler eklenmelidir.

---

Sıkça Sorulan Sorular

Uluslararası sözleşmede hangi dil esas alınmalıdır? Sözleşme genellikle iki dilli hazırlanır. Ancak anlam karmaşasını önlemek için "Uyuşmazlık durumunda [İngilizce/Türkçe] metin esas alınacaktır" maddesi mutlaka eklenmelidir.

CISG (Viyana Satım Sözleşmesi) nedir? Türkiye'nin de taraf olduğu bu antlaşma, üye ülkeler arasındaki mal satımlarında kendiliğinden uygulanır. Eğer bu genel kuralların uygulanmasını istemiyorsanız, sözleşmede "CISG hükümleri dışlanmıştır" (excluded) ibaresini kullanmalısınız.

Yabancı bir şirketle olan davayı Türkiye'de kazanmak yeterli mi? Hayır. Kazandığınız kararın yabancı ülkede icra edilebilmesi için o ülkenin mahkemelerinden "Tenfiz" kararı almanız gerekir. Tahkim kararları ise New York Konvansiyonu sayesinde dünya genelinde daha kolay icra edilir.

---

YASAL UYARI (DISCLAIMER): Bu içerik, uluslararası ticari sözleşmeler ve risk yönetimi hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut bir olaya yönelik hukuki mütalaa veya tavsiye niteliği taşımamaktadır. Uluslararası ticaret hukuku; gümrük mevzuatı, vergi anlaşmaları ve karmaşık lojistik terimleri içerdiğinden, olası hak kayıplarının önlenmesi için bir hukuki destek alınması tavsiye edilir.

Kartal Şirket Avukatı

---