Velayet Davasında Çocukların İsteklerinin Önemi

Velayet Davalarında çocuğun Tercihi ve İdrak çağı Faktörü

Velayet, bir hak olmaktan ziyade çocuğun geleceğini inşa eden bir sorumluluk yüküdür. 2026 yılı aile hukuku normlarında, velayet kararları verilirken ebeveynlerin isteklerinden ziyade "çocuğun üstün Yararı" (Best Interests of the Child) ilkesi mutlak rehber kabul edilir. İstanbul Anadolu Yakası (Kartal, Maltepe, Pendik) gibi metropol bölgelerindeki mahkemeler, çocuğun sesini duymak ve bu sesin özgür bir iradeye dayanıp dayanmadığını tespit etmek için ileri uzmanlık teknikleri kullanmaktadır.

1. İdrak çağı Nedir ve çocuk Ne Zaman Dinlenir?

Hukuk sistemimizde çocuğun kendi hayatını etkileyecek bir kararda söz sahibi olması, "idrak çağına" ulaşmış olmasıyla mümkündür.

Yaş Sınırı: Yargıtay ve uluslararası sözleşmeler uyarınca, genellikle 8 yaş ve üzeri çocuklar idrak çağında kabul edilir. Ancak mahkeme, çocuğun olgunluk düzeyine göre daha erken yaşlarda da görüşüne başvurabilir.
Dinleme Usulü: çocuklar mahkeme salonunun stresli ortamında değil; Kartal Adliyesi bünyesindeki Adli Görüşme Odalarında (AGO), hakim yerine pedagog veya psikologlar tarafından, oyun ve sohbet eşliğinde dinlenir.

2. çocuğun Beyanı Mahkeme İçin Ne Kadar Bağlayıcıdır?

çocuğun "Annemle kalmak istiyorum" demesi, velayetin doğrudan anneye verileceği anlamına gelmez. Mahkeme bu beyanı şu süzgeçlerden geçirir:

Ebeveyn Yabancılaşması (PAS): çocuk, bir ebeveyn tarafından diğeri aleyhine doldurulmuş mu? "Baban sana bakmaz" gibi telkinlerle iradesi sakatlanmış mı?
Menfaat Analizi: çocuğun istediği ebeveynin yanında kalması, onun eğitim ve sağlık hakkını riske atıyor mu?
Süreklilik İlkesi: çocuğun mevcut düzeni, okulu ve arkadaş çevresi tercih ettiği ebeveyn ile birlikte değişecekse, bu durum psikolojik gelişimini nasıl etkiler?

3. Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve Uzman Görüşü

Kartal'daki İstanbul Anadolu Aile Mahkemeleri, velayet kararı vermeden önce Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü (ADM) uzmanlarından kapsamlı bir rapor ister.

Ev Ziyaretleri: Uzmanlar hem anne hem babanın evine giderek fiziksel koşulları yerinde inceler.
Gözlem: Ebeveyn ile çocuk arasındaki etkileşim (bağlanma düzeyi) uzmanlarca gözlemlenir.
Sonuç: Uzman, çocuğun beyanı ile reel yaşam koşullarını karşılaştırarak bir "kanaat" bildirir. Hakim, teknik bir engel olmadıkça bu rapora uyma eğilimindedir.

4. 2026 Yılında "Birlikte Velayet" Uygulaması

Ebeveynler arasında asgari bir iletişim kanalı mevcutsa, mahkeme artık her iki tarafın da çocuk üzerinde söz sahibi olduğu "Birlikte Velayet" modelini daha sık uygulamaktadır. Bu modelde çocuk bir tarafla yaşasa da, eğitim ve sağlık gibi kritik kararlar her iki ebeveynin ortak onayıyla alınır.

Sık Sorulan Sorular

Soru: "çocuğumu mahkemeye götürmeli miyim?" Cevap: Hayır. çocuğun duruşma salonuna getirilmesi pedagojik açıdan yanlıştır. Mahkeme gerek görürse çocuğu Adli Görüşme Odası'na eşliğinde çağıracaktır.

Soru: "çocuğum babasını istemiyor ama babaya verilmeli dedi, ne olur?" Cevap: Mahkeme uzmanın teknik görüşüne öncelik verir. Eğer çocuğun reddi bir "yabancılaştırma" (manipülasyon) sonucuysa, mahkeme çocuğun uzun vadeli menfaati için aksi yönde karar verebilir.

Soru: "Velayet kararı kesin midir, sonradan değiştirilebilir mi?" Cevap: Hayır, velayet kararları hiçbir zaman kesin hüküm teşkil etmez. Yaşam koşulları değiştiğinde (ebeveynin evlenmesi, yurt dışına taşınması, çocuğun ihmal edilmesi vb.) her zaman "Velayetin Değiştirilmesi" davası açılabilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Velayet davalarında çocuğun tercihi, mahkemenin önündeki en önemli pusulalardan biridir ancak fırtınalı bir boşanma sürecinde bu pusulanın "yönlendirme" ile sapmadığından emin olunmalıdır. 2026 yılı yargı kararlarında, çocuğun üstün yararı artık sadece fiziksel bakım değil, "duygusal istikrar" üzerinden okunmaktadır. Hak kaybı yaşamamak, çocuğun iradesini korumak ve raporlarına doğru teknik itirazlarda bulunmak adına sürecin; Aile Hukuku mevzuatına ve pedagojik ilkelere hakim bir taraf vekili rehberliğinde yönetilmesi hukuki güvenliğin gereğidir.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, TMK hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. çocuğun yaşı, raporunun içeriği ve ebeveynlerin sosyal durumu her somut uyuşmazlığın sonucunu değiştirebilir. hukuki danışmanlık ve temsil alınması tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.