Arabuluculuk masrafları nasıl paylaştırılır?

Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk ücreti ve Giderlerin Paylaştırılması Rejimi

Arabuluculuk süreci, yargılama maliyetlerini minimize eden bir yöntem olmakla birlikte, sürecin yürütülmesi belirli yasal giderlere tabidir. 6325 sayılı Kanun uyarınca arabuluculuk giderleri; arabulucuya ödenen ücret ve süreç yönetimi için yapılan zorunlu harcamalardan oluşur. İstanbul Anadolu Yakası ve Kartal bölgesinde yürütülen müzakerelerde, ücretin hesaplanması uyuşmazlığın "dava şartı" veya "ihtiyari" olması esasına göre farklı teknik kurallara tabidir.

(Not: Arabuluculuk ücretinin hesaplanması ve ödeme onayı süreçleri benzer bir teknik hiyerarşi izler).

Arabuluculuk ücretinin Hesaplanması ve Yasal Tarife

Arabulucuya ödenecek tutar, her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayınlanan Arabuluculuk Asgari ücret Tarifesi üzerinden belirlenir:

• Maktu ücret: Konusu para olmayan veya para ile ölçülemeyen uyuşmazlıklarda (örn. aile hukuku, işe iade tespiti) saatlik veya dosya bazlı sabit bir ücret uygulanır.

• Nispi ücret: Konusu para olan uyuşmazlıklarda (örn. tazminat, alacak, kira bedeli), anlaşılan tutarın belirli bir yüzdesi oranında ücret hesaplanır. Anlaşma sağlandığında bu oran genellikle taraflar arasında aksi kararlaştırılmadıkça eşit bölünür.

(Not: Arabuluculukta maktu ve nispi ücret ayrımı benzer bir yasal hiyerarşiye dayanır).

Dava Şartı Arabuluculukta Masraf Paylaşımı (m. 18/A)

İş, ticaret ve tüketici uyuşmazlıkları gibi zorunlu arabuluculuk dosyalarında ücret rejimi şöyledir:

1. Anlaşma Sağlanırsa: Arabuluculuk ücreti, asgari ücret tarifesinin ikinci kısmına göre taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça eşit şekilde karşılanır. Bu aşamada ödenen ücret, yargılama gideri niteliğindedir.

2. Anlaşma Sağlanamazsa: İki saate kadar olan görüşme ücreti Hazine (Adalet Bakanlığı bütçesi) tarafından karşılanır. Ancak, bu tutar ileride açılacak davada haksız çıkan taraftan yargılama gideri olarak tahsil edilir.

3. Toplantıya Katılmama Yaptırımı: Mazeretsiz olarak ilk toplantıya katılmayan taraf, dava sonunda haklı çıksa dahi arabuluculuk ücretinin tamamını ödemekle yükümlü kılınır.

(Not: Arabuluculuk ücretinin hazine tarafından ödenmesi ve rücu süreçleri benzer bir hukuki takvim izler).

Teknik Giderler ve Uzman Görüşü Maliyetleri

Müzakere sürecinde ihtiyaç duyulan ek masrafların yönetimi tarafların mutabakatına bağlıdır:

• Yönetimsel Giderler: Tebligat, yazışma ve toplantı alanı kullanım bedelleri kural olarak arabuluculuk ücretine dahildir; ancak özel bir merkez kullanımı söz konusu ise ek masraflar taraflarca karşılanır.

• Bilirkişi ve hukuki destek: Tarafların talebiyle bir uzmandan teknik görüş alınması halinde, bu uzmanın ücreti raporu talep eden tarafça veya tarafların ortak rızasıyla karşılanır. Hak kaybının önlenmesi adına hukuki destek tavsiye edilir.

(Not: Arabuluculuk giderlerine ilişkin uyuşmazlıklarda Sulh Hukuk Mahkemeleri görevlidir).

Sıkça Sorulan Sorular

Arabuluculuk ücretinden vergi kesintisi yapılır mı? Evet. Arabuluculuk ücreti serbest meslek kazancı niteliğinde olup, yürürlükteki mevzuat uyarınca KDV ve stopaj (gelir vergisi tevkifatı) uygulamalarına tabidir.

Tüketici uyuşmazlıklarında arabulucu ücretini kim öder? Tüketici mahkemelerinin görev alanına giren ve dava şartı olan uyuşmazlıklarda; anlaşamama halinde ücret Hazinece karşılanır. Anlaşma halinde ise tüketiciden ücret talep edilip edilmeyeceği, uyuşmazlığın niteliğine ve tarifedeki özel hükümlere göre belirlenir.

Param yoksa arabuluculuk masraflarını nasıl karşılarım? Arabuluculuk ücretini karşılama imkanı olmayan taraflar, adli yardım hükümlerinden faydalanabilirler. Bu durumda, arabuluculuk bürosuna adli yardım talebiyle birlikte fakirlik belgesi ve gerekli evrakların sunulması gerekir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Arabuluculuk ücret tarifesi ve masraf paylaşım kuralları her yıl güncellenmekte olup somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybını önlemek adına hukuki destek tavsiye edilir.

Kartal Arabulucu Avukat

---