İş Kazası Bildirimi Nasıl Yapılır? 3 Gün Kuralını Kaçırmayın!

Bir fabrikada elin sıkışması, ofis merdiveninden düşme veya servisle işe giderken yapılan trafik kazası... İş kazası aniden gelir ve o anki panikle genellikle hukuki prosedürler unutulur. Ancak Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) nezdinde saatin işlemeye başladığı an, kazanın olduğu andır.

İş kazası bildiriminin zamanında ve doğru yapılmaması; işveren için yüksek idari para cezaları ve tüm tedavi masraflarının faiziyle ödetilmesi (rücu) anlamına gelirken; işçi için ise geçici iş göremezlik ödeneğinin (rapor parası) kesilmesi veya maluliyet haklarının kaybı demektir.

İstanbul, Kartal ve Anadolu Yakası sanayi ve inşaat sektörünün kalbi olduğu için iş kazası yoğunluğu en yüksek bölgelerdendir. Bir Kartal İş Hukuku Avukatı olarak; iş kazası bildirim sürecini, yasal süreleri ve "İşveren kazayı gizlerse ne yapılmalı?" sorusunun cevabını detaylandırıyoruz.

1. Yasal Olarak "İş Kazası" Nedir?

Bildirim yapmadan önce olayın iş kazası sayılıp sayılmadığını netleştirmek gerekir. 5510 sayılı Kanun'a göre şu haller iş kazasıdır:

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada (Mola saatleri dahil),
İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle (Dış görevde),
Sigortalının işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında (Servis kazaları),
Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
Meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaylar.

Önemli: İş yerinde kalp krizi geçirmek de Yargıtay kararlarına göre İş Kazasıdır.

2. Bildirim Süresi: Kritik "3 İş Günü" Kuralı

İşverenin, iş kazasını SGK'ya bildirmek için kesin ve katı bir süresi vardır: Kazadan sonraki 3 İŞ GÜNÜ.

Süre Ne Zaman Başlar? Kazanın olduğu günü takip eden ilk iş gününden itibaren sayılır.
Örnek: Kaza Cuma günü olduysa; Cumartesi ve Pazar iş günü sayılmaz (resmi tatilse). Süre Pazartesi başlar, Çarşamba mesai bitimine kadar bildirim yapılmalıdır.
Kamu Çalışanları: 4/c statüsündeki memurlar için bildirim süresi 3 iş günü olarak uygulanır (Mevzuat değişikliği ile eşitlendi).

3. Adım Adım Bildirim Nasıl Yapılır?

Bildirim süreci iki aşamalıdır: Kolluk (Polis/Jandarma) ve SGK.

A. Kolluk Kuvvetlerine Bildirim (Derhal)

Kaza meydana gelir gelmez, iş yeri yetkilileri tarafından o yerin yetkili kolluk kuvvetine (Polis veya Jandarma) derhal haber verilmeli ve olay yeri tutanağı tutturulmalıdır. Bu tutanak, ilerideki davaların en önemli delilidir.

B. SGK'ya Bildirim (Online)

Artık kağıt ortamında bildirim (istisnalar hariç) kabul edilmemektedir. İşveren veya mali müşavir tarafından şu yol izlenir:

SGK'nın resmi web sitesindeki "İşveren" portalına girilir.
"İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim" menüsü seçilir.
Kazayı geçiren işçinin T.C. kimlik numarası girilir.
Kazanın tarihi, saati, oluş şekli, yaralanan uzuv ve olayın özeti detaylıca yazılır.
Onaylandıktan sonra sistem bir barkodlu "İş Kazası Bildirim Formu" üretir. Bu formun çıktısı alınır.

4. Bildirim Yapılmazsa Ne Olur? (Cezalar ve Rücu)

İşveren, "Kaza küçük, SGK ile uğraşmayalım, ben senin masrafını karşılarım" diyerek bildirim yapmazsa, kendini ateşe atar.

İdari Para Cezası: Bildirimin geç yapılması veya hiç yapılmaması durumunda, asgari ücret endeksli idari para cezası kesilir.
Rücu Tazminatı (En Ağır Yaptırım): Eğer bildirim yapılmazsa ve SGK bunu sonradan öğrenirse (örneğin hastane polisine işçinin beyanıyla); SGK, işçiye ödediği tüm geçici iş göremezlik ödeneklerini ve yaptığı tüm sağlık masraflarını (ameliyat, ilaç, protez) işverenden faiziyle tahsil eder.
Kusur Oranı Aranmaz: Bildirim süresi kaçırılırsa, kaza tamamen işçinin hatasıyla olsa bile, işveren yukarıdaki masrafları ödemek zorunda kalabilir.

5. İşveren Bildirmiyorsa İşçi Ne Yapmalı?

İşveren kazayı gizlemeye çalışıyorsa, işçi haklarını kaybetmemek için ipleri eline almalıdır:

Bireysel Başvuru: İşçi, kazayı kanıtlayan belgelerle (Hastane raporu, olay yeri fotoğrafı, şahit beyanları) birlikte bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Merkezi'ne (SGM) giderek şahsen dilekçe verebilir.
Alo 170: Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi aranarak ihbarda bulunulabilir.
SGK Müfettiş İncelemesi: İşçinin şikayeti üzerine SGK müfettişleri iş yerini denetler. Kaza tespit edilirse, işçinin rapor paraları ödenir ve işverene ceza kesilir.

Somut Vaka Analizi: Kartal'da Servis Kazası

Olay: Kartal'da bir tekstil atölyesinde çalışan işçi, iş yeri servisiyle eve dönerken servis kaza yapar. İşçinin kolu kırılır. İşveren, "Bu trafik kazası, iş yeriyle ilgisi yok" diyerek iş kazası bildirimi yapmaz.

Hukuki Süreç:

Tespit: İşçi, hastanede polise "İş yeri servisindeydim" diye ifade verir. Ancak işveren SGK'ya bildirim yapmaz.
Başvuru: İşçi, avukatı aracılığıyla Kartal SGM'ye dilekçe verir.
Denetim: SGK denetmenleri, aracın personel servisi olduğunu ve kazanın güzergahta olduğunu tespit eder.
Sonuç: Olayın İş Kazası olduğuna karar verilir. İşçiye 45 günlük iş göremezlik ödeneği toplu ödenir. İşverene ise hem bildirim yapmadığı için ceza kesilir hem de hastane masrafları rücu edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hastanede "Adli Vaka" raporu tutuldu, SGK'ya bildirim şart mı? Evet. Hastane polisine ifade vermek veya hastanenin sisteme "Adli Vaka/İş Kazası" girmesi, işverenin bildirim yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. İşveren ayrıca e-SGK üzerinden bildirim yapmak zorundadır.

Stajyerler iş kazası geçirirse bildirim yapılır mı? Evet. Stajyerlerin sigortası okul tarafından yapılsa da, iş kazası bildirimini staj yaptığı İşveren yapmak zorundadır.

Kaza günü Pazar'a denk geldi, süre ne zaman başlar? Kaza Pazar günü olduysa, Pazartesi günü 1. gün sayılır. Çarşamba akşamına kadar bildirim yapılmalıdır.

İş kazası geçirdim, işveren beni işten atabilir mi? İş kazası nedeniyle istirahatli (raporlu) olan işçinin işten çıkarılması yasaktır. Rapor süresi, ihbar süresini 6 hafta aşarsa ancak o zaman haklı fesih gündeme gelebilir. Aksi takdirde haksız fesihtir.

İş kazası bildirimi, basit bir bürokratik işlem değil; işçinin geleceğini, işverenin ise mali güvenliğini koruyan bir zorunluluktur. "Bir şey olmaz" denilen küçük bir kaza, ileride büyük bir maluliyet davasına dönüşebilir.

Kazayı gizlemek çözüm değil, risktir.

Kartal Avukat olarak, İş Hukuku alanındaki ; iş kazası tespit davaları, rücu davalarına karşı savunma, maddi-manevi tazminat süreçleri ve SGK itirazlarında yanınızdayız. Süreci hatasız yönetmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kartal İş Avukatı