Şirketler Arası Borç Erteleme Mümkün mü?

Şirketler Arası Borç Erteleme ve Yapılandırma Süreçleri

Ticari işletmeler arasındaki ekonomik ilişkiler, piyasa dalgalanmaları veya geçici likidite sorunları nedeniyle borçların vadesinde ifa edilememesi riskini barındırır. Bu durumda, alacağın cebri icra yoluyla tahsili yerine borcun yeniden yapılandırılması veya ertelenmesi (vade tecili), her iki taraf için de "usul ekonomisi" açısından daha verimli bir yol olabilir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve İcra ve İflas Kanunu (İİK) kapsamında yürütülen borç erteleme süreçleri, rastgele bir mutabakattan ziyade, hak düşürücü sürelerin ve fer'i alacakların korunmasını içeren teknik bir protokol yönetimidir. özellikle Kartal ve İstanbul Anadolu Yakası gibi ticari trafiğin merkezinde yer alan bölgelerde, İstanbul Anadolu Adliyesi standartlarına uygun yapılandırma süreçleri mülkiyet güvenliğinin temelidir.

1. Borç Ertelemenin Hukuki Niteliği: Vade Tecili vs. Tecdid

Şirketler arası borç erteleme sürecinde tarafların en çok dikkat etmesi gereken husus, yapılan işlemin borcun sadece vadesini mi ötelediği yoksa eski borcu sona erdirip yeni bir borç mu doğurduğudur (Tecdid/Yenileme).

• Vade Tecili (Erteleme): Mevcut borç ilişkisi, tüm teminatları ve faiz haklarıyla aynen korunur; sadece ödeme günü ileriye taşınır.

• Yenileme (Tecdid - TBK m. 133): Taraflar eski borcu sona erdirip yeni bir borç ilişkisi kurarsa, eski borca bağlı kefaletler ve rehinler —aksine anlaşma yoksa— kendiliğinden sona erer. Bu nedenle yapılandırma protokollerinde "yenileme iradesinin" olup olmadığı açıkça belirtilmelidir.

2. Borç Tasfiye ve Yapılandırma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Bir borç erteleme anlaşmasının mahkemeler ve icra daireleri nezdinde tevsik edici belge niteliği taşıyabilmesi için şu unsurları içermesi şarttır:

• Borcun Kabulü ve Muacceliyet: Borçlu şirket, borcun miktarını, kaynağını (fatura, sözleşme vb.) ve vade tarihini açıkça kabul etmelidir.

• Faiz Yapılandırması: Erteleme süresince işleyecek olan faiz oranı belirlenmelidir. Ticari işlerde taraflar serbestçe faiz oranını belirleyebilir; ancak belirsizlik durumunda "avans faizi" oranları dikkate alınır.

• Teminatların Durumu: Mevcut kefaletlerin, çek/senetlerin veya rehinlerin yeni vade süresince geçerliliğini koruyacağı hüküm altına alınmalıdır.

• İhlal Şartı (Muvacceliyet Kaydı): Taksitlerden birinin ödenmemesi durumunda borcun tamamının muaccel hale geleceğine dair kayıt, alacaklının haklarını koruyan önem arz eden maddedir.

3. İcra Takibi Aşamasında Borç Erteleme

Eğer alacaklı taraf icra takibi başlatmışsa, borcun ertelenmesi ancak icra dosyasında yapılacak işlemlerle hüküm ifade eder.

A. İİK m. 111 Uyarınca Taksitlendirme

Borçlu, icra dairesine başvurarak borcun en az 1/4'ünü peşin, kalanını ise en fazla üçer ay arayla üç eşit taksitte ödeyeceğini taahhüt ederse; alacaklının rızası aranmaksızın haciz işlemleri yasal olarak durdurulur.

B. İcra Dairesinde Yapılan ödeme Taahhüdü ($İİK\ m.\ 340$)

Taraflar icra müdürü huzurunda anlaşarak bir ödeme planı oluşturabilirler. Bu taahhüdün haklı bir sebep olmaksızın ihlal edilmesi, borçlu şirket yetkilisi için 3 aya kadar disiplin hapsi (tazyik hapsi) riskini doğurur. Bu nedenle taahhütlerin, şirketin nakit akışına uygun ve dürüstlük kuralı çerçevesinde verilmesi elzemdir.

---

Borç Yapılandırma Yöntemleri Karşılaştırma Tablosu

Yöntem	Yasal Dayanak	Alacaklı Rızası	Hukuki Sonuç
özel Protokol	TBK m. 1	Şarttır	Sözleşme serbestisi, esnek yapı.
Yasal Taksitlendirme	İİK m. 111	Gerekmez (Şartlar varsa)	Haciz işlemleri durur.
İcra Taahhüdü	İİK m. 340	Şarttır	İhlali halinde disiplin hapsi riski.
Konkordato	İİK m. 285	Mahkeme Onayı	Tüm takipler durur, borç yayılır.

---

4. Faiz Hesaplama ve Teknik Detaylar

Borç erteleme sürecinde uygulanacak faiz, basit veya bileşik faiz yasağına dikkat edilerek hesaplanmalıdır. Ticari işlerde temerrüt faizi hesabı genellikle şu formül üzerinden gerçekleştirilir:

$$F = \frac{A \times n \times f}{36000}$$

(Burada $A$: Anapara, $n$: Gün sayısı, $f$: Faiz oranını temsil eder.)

Anlaşmalarda faiz oranının açıkça belirtilmemesi durumunda, 3095 sayılı Kanun uyarınca ticari işlerde uygulanan avans faizi oranları esas alınır.

5. Kartal ve İstanbul Anadolu Yakası Ticari Uygulamaları

İstanbul Anadolu Yakası'nın ticaret merkezi olan Kartal, Maltepe ve Tuzla bölgelerindeki işletmeler, uyuşmazlık durumunda genellikle İstanbul Anadolu Adliyesi icra daireleri ve ticaret mahkemeleri nezdindeki süreçlere tabi olurlar.

• Arabuluculuk Etkisi: 2026 yılı itibarıyla ticari alacak uyuşmazlıklarında borç erteleme ve yapılandırma kararları, çoğunlukla "zorunlu arabuluculuk" aşamasında bir Arabuluculuk Anlaşma Tutanağı ile kesinleşmektedir. Bu tutanak, ilam (mahkeme kararı) niteliğinde olup doğrudan icra edilebilirliğe sahiptir.

• Basiretli Tacir Yükümlülüğü: Şirket yöneticilerinin, ödeme güçlüğü içinde oldukları halde yeni borç yükümlülüğü altına girmeleri veya haksız erteleme talepleri, TTK kapsamında şahsi sorumluluk hallerini doğurabilir.

---

Sonuç

Şirketler arası borç erteleme, sadece bir vade uzatımı değil; mülkiyet haklarının, teminatların ve yasal sürelerin yeniden kurgulandığı stratejik bir süreçtir. Yapılan anlaşmaların tevsik edici belgelerle desteklenmesi, damga vergisi gibi mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi ve özellikle icra aşamasındaki taahhütlerin yasal sonuçlarının analiz edilmesi gerekir. 2026 yılı ticaret hayatında, borç yapılandırma protokollerinin dijital ispat araçlarıyla güçlendirilmesi ve dürüstlük kuralı çerçevesinde yönetilmesi hak kaybını önlemenin temelidir. Ticari borç ilişkilerinin karmaşıklığı göz önüne alındığında, hak kaybına uğramamak ve sürecin yasal kurallara uygun yürütülmesini sağlamak adına hukuki destek alınması önemle tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: İşbu içerik yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her ticari borç dosyası; borcun kaynağı, tebligat usulü, şirketin mali durumu ve güncel Yargıtay içtihatları doğrultusunda farklı yasal prosedürlere tabi olabilir. Hak kaybına uğramamak ve sürecin yasal kurallara uygun yürütülmesini sağlamak adına hukuki destek alınması önerilir.

Kartal Şirket Avukatı

---