Yabancı Sermayeli Şirketlerle İlgili Açılan Alacak Davaları

Yabancı Sermayeli Şirketlere Karşı Ticari Alacak Davaları ve Usulü Süreçler

Küreselleşen ticaret ağında, yabancı sermayeli şirketlerle yerli firmalar arasındaki uyuşmazlıklar, genel hukuk kurallarının yanı sıra milletlerarası hukuk normlarını da içeren teknik bir süreçtir. 2026 yılı ticari hayatında; akıllı sözleşmeler, e-fatura sistemleri ve uluslararası tahkim mekanizmaları alacak takiplerini şekillendirmektedir. İstanbul Anadolu Yakası (Kartal ticaret aksı), yabancı yatırımcıların yoğunluğu nedeniyle bu tür uyuşmazlıkların ve asliye ticaret mahkemelerinin en işlek olduğu bölgelerden biridir.

1. Dava Şartı Arabuluculuk ve Yabancı Unsur

Türkiye’deki yabancı sermayeli bir şirketten alacak tahsil etmek isteyen yerli mükellefler için ilk adım mahkeme değil, arabuluculuk masasıdır.

Zorunluluk: Ticari nitelikteki tüm para alacağı davaları için arabuluculuk bir dava şartıdır.
Yabancı Unsur: Şirketin merkezi yurt dışında ise arabuluculuk süreci tebligat ve katılım noktasında özel usullere tabi olabilir. Ancak Türkiye'de tescilli bir anonim veya limited şirket (yabancı sermayeli olsa dahi) Türk kanunlarına göre kurulmuş bir yerli tüzel kişilik sayılır.

2. Yetkili Mahkeme ve Uygulanacak Hukuk (MöHUK)

Yabancı sermayeli şirketlerle yapılan sözleşmelerde genellikle "Yetki Şartı" (Choice of Forum) ve "Uygulanacak Hukuk" (Choice of Law) maddeleri bulunur.

Sözleşmede Kayıt Varsa: Taraflar uyuşmazlığı Londra mahkemelerine veya İsviçre hukukuna tabi kılmış olabilir. Bu durumda Türk mahkemelerinde dava açılması yetki itirazıyla karşılaşabilir.
Kayıt Yoksa: MöHUK m. 40 uyarınca Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi, iç hukuktaki yer yönünden yetki kurallarına göre belirlenir. Şirketin Türkiye'deki merkezi veya şubesinin bulunduğu yer mahkemesi (örn: Kartal/Anadolu Adliyesi) yetkilidir.

3. Delil ve İspat: Ticari Defterler ve Kayıtlar

Yabancı sermayeli şirketlere karşı açılan davalarda ispat yükü davacı üzerindedir. Mahkeme genellikle şu delilleri inceler:

Ticari Defterlerin Uyumu: Hem davacının hem de davalının defterlerinin birbirini doğrulaması (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 222).
Fatura ve İrsaliyeler: Faturaya 8 gün içinde itiraz edilip edilmediği süreci belirler.
Yazışma Kayıtları: Resmi e-posta (KEP) yazışmaları veya teyit edilmiş dijital veriler.
Teminat Gösterme Borcu: Davacının da yabancı olması durumunda, Türk mahkemelerinde dava açarken "teminat" (cautio judicatum solvi) yatırması gerekebilir.

4. Kartal ve İstanbul Anadolu Ticaret Mahkemeleri Uygulaması

İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal), Türkiye'nin en büyük ticaret mahkemesi kampüslerinden birine sahiptir.

Bilirkişi İncelemesi: Yabancı şirketlerin muhasebe sistemleri ve uluslararası finansal raporlama standartları (IFRS) göz önüne alınarak, bilirkişilerce hesaplama yapılır.
Şube Sorumluluğu: Yabancı şirketin Türkiye'de sadece bir şubesi varsa, o şubenin yaptığı işlemlerden doğan alacaklar için doğrudan şube aleyhine dava açılabilir. Bu, yurt dışına tebligat yapma zorunluluğunu ve zaman kaybını ortadan kaldırır.

Sık Sorulan Sorular

Soru: "Yabancı şirketin Türkiye'de mal varlığı yoksa davayı kazanmak işe yarar mı?" Cevap: Eğer şirketin Türkiye'de haczedilebilir malı yoksa, alınan kararın yurt dışında "Tanıma ve Tenfiz" edilmesi gerekir. Bu, borçlunun varlıklarının bulunduğu ülkedeki mahkemeye başvurarak Türk mahkemesi kararının orada da geçerli kılınması sürecidir.

Soru: "Sözleşme İngilizce, mahkeme bunu kabul eder mi?" Cevap: Türk mahkemelerinde yargılama dili Türkçedir. Sözleşme ve tüm yabancı dildeki delillerin yeminli tercüman tarafından tercüme edilmesi ve gerekiyorsa apostil şerhi taşıması zorunludur.

Soru: "Zamanaşımı süresi nedir?" Cevap: Türk Ticaret Kanunu uyarınca ticari alacaklarda genel zamanaşımı süresi 10 yıldır. Ancak haksız fiil veya bazı özel sözleşme türlerinde bu süreler kısalabilir.

Sonuç ve Değerlendirme

Yabancı sermayeli şirketlerden alacakların tahsili, sadece bir icra işlemi değil; sözleşme analizi ve milletlerarası usul hukukunun doğru yönetilmesidir. 2026 yılı yargı dinamiklerinde, "şirket tüzel kişiliği perdesinin aralanması" gibi doktrinler sayesinde, alacakların tahsil kabiliyeti artmaktadır. Hak kaybı yaşamamak, hatalı mahkemede dava açmamak ve tebligat süreçlerinde takılmamak adına sürecin, ticaret hukuku ve MöHUK tekniklerine hakim bir taraf vekili rehberliğinde yürütülmesi stratejik bir gerekliliktir.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, Türk Ticaret Kanunu ve MöHUK çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Yabancı unsurlu uyuşmazlıklarda devletlerarası anlaşmalar önceliklidir. hukuki danışmanlık ve temsil alınması tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.