Enerji Alım Garantisi (YEKDEM) Sözleşmeleri

Enerji Hukukunda YEKDEM Mekanizması: Alım Garantisi ve Sözleşme Rejimi

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM), yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için öngörülen, piyasa fiyatlarından bağımsız ve belirli bir süreyle sınırlı alım fiyatlarını içeren bir teşvik sistemidir. 5346 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan bu mekanizma, yatırımcıya "ürettiği enerjinin tamamını sisteme verme" ve "belirlenen fiyat üzerinden bedelini tahsil etme" hakkı tanır. Bu yapı, yatırımın finansal sürdürülebilirliğini "müktesep hak" ve "hukuki güvenlik" ilkeleri çerçevesinde koruma altına alır.

(Not: YEKDEM katılım süreci; başvuru, YEK Belgesi tesisi, portföye dahil edilme ve uzlaştırma aşamalarıyla benzer bir resmi hiyerarşi izler).

YEKDEM Kapsamındaki Alım Garantisinin Hukuki Niteliği

YEKDEM çerçevesindeki ilişkiler, tam anlamıyla bir "özel hukuk sözleşmesi" olmayıp, idarenin düzenleyici işlemleriyle çerçevesi çizilmiş bir teşvik rejimine katılım niteliğindedir:

Fiyatlandırma ve Eskalasyon: 2021 sonrası işletmeye giren tesisler için fiyatlar Türk Lirası bazlı olup, üç aylık dönemler halinde üFE, TüFE ve döviz sepeti üzerinden güncellenmektedir.
YEK Belgesi Zorunluluğu: Mekanizmadan faydalanabilmek için üretim lisansı sahibi tüzel kişilerin her yıl sonuna kadar YEK Belgesi alması ve portföye dahil olması teknik bir zorunluluktur.
Yerli Aksam Desteği: Tesiste kullanılan mekanik ve elektromekanik aksamın yerli olması durumunda, temel alım fiyatına ek olarak belirli bir süreyle "yerli katkı ilavesi" ödenmektedir.

(Not: Enerji piyasasında serbest piyasa fiyat oluşumu ile YEKDEM sabit fiyat rejimi arasındaki hiyerarşik ayrım benzer bir yapıdadır).

Yatırımcının Yükümlülükleri ve Operasyonel Standartlar

YEKDEM katılımcısı üreticiler, sistemin sürekliliği için şu yükümlülüklere tabidir:

Tahmin ve Bildirim Yükümlülüğü: üreticiler, Gün öncesi Piyasası (GöP) kuralları uyarınca üretim projeksiyonlarını Piyasa İşletmecisine (EPİAŞ) bildirmek zorundadır. Tahmin sapmaları, uzlaştırma kalemlerinde mali yükümlülük doğurabilir.
Lisans ve Mevzuat Uyumu: çED raporları, imar izinleri ve teknik bağlantı kriterlerinin korunması esastır. Bu belgelerdeki eksiklikler, teşvikten men edilme sonucunu doğurabilir.
Sistem Kullanım Bedelleri: Yatırımcılar, enerji iletim ve dağıtım sistemlerini kullanmaları karşılığında ilgili mevzuatta belirlenen tarifelere göre bedel ödemekle yükümlüdür.

(Not: YEKDEM başvuru takvimi, aylık uzlaştırma bildirimleri ve ödeme dönemleri teknik bir takvime bağlıdır).

Uyuşmazlık çözümü ve Yargısal Denetim

YEKDEM uygulamalarından doğan ihtilaflar, işlemin niteliğine göre farklı yargı yollarında çözümlenir:

İdari Yargı Yolu: EPDK tarafından tesis edilen tarife değişiklikleri, lisans iptalleri veya portföyden çıkarma kararlarına karşı İdare Mahkemeleri ve Danıştay nezdinde "iptal davası" açılabilir.
Adli Yargı Yolu: EPİAŞ veya dağıtım şirketleri ile yaşanan ödeme, faturalandırma ve maddi alacak uyuşmazlıklarında görevli mahkeme kural olarak Asliye Ticaret Mahkemeleri'dir.
Arabuluculuk Şartı: Ticari nitelikteki alacak taleplerinde dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması yasal bir ön önem arz etmektedir.

(Not: Enerji uyuşmazlıklarında EPDK (İdari), EPİAŞ (Operasyonel) ve Mahkemeler arasındaki görev hiyerarşisi görülmektedir).

Sıkça Sorulan Sorular

YEKDEM fiyatları döviz bazlı devam ediyor mu? Hayır. 30 Haziran 2021'den sonra işletmeye giren tesisler için fiyatlar TL bazlıdır; ancak bu fiyatlar döviz ve enflasyon sepetine göre düzenli olarak güncellenmektedir.

üretilen enerjinin fazlası serbest piyasada satılabilir mi? YEKDEM portföyündeki bir tesis, o yıl için tüm üretimini portföye sunmak zorundadır. Ancak yıl sonunda portföyden çıkarak ikili anlaşmalar yoluyla serbest piyasada satış yapma hakkı mevcuttur.

YEKDEM desteği 10 yıl dolunca biter mi? Evet, kanuni destek süresi 10 yıldır. Ancak yerli aksam desteği gibi ek teşviklerin süreleri farklılık gösterebilir. Destek süresi biten tesisler serbest piyasada satış yapmaya devam eder.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Enerji mevzuatı, EPDK kurul kararları ve tarife yapıları, tesisin tipine ve işletmeye giriş tarihine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybını önlemek adına hukuki destek tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.