İş Hukukunda Arabulucuya Başvurulmadan Açılan Davaların Sonuçları

İş Hukukunda Dava Şartı Arabuluculuk ve Usul Kuralları

İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların yargıya taşınmadan önce dostane yollarla çözülmesi amacıyla getirilen "Dava Şartı Arabuluculuk", 2018 yılından bu yana Türk hukuk sisteminin önem arz eden usul kuralıdır. İş hukukunda bir davanın esastan incelenebilmesi için arabuluculuk aşamasının tüketilmiş olması, mahkemenin kendiliğinden (re'sen) inceleyeceği bir dava şartıdır.

---

1. Arabuluculuğa Başvurmadan Dava Açmanın Sonuçları

Eğer yasal olarak zorunlu olduğu halde arabuluculuk süreci işletilmeden doğrudan iş mahkemesine başvurulursa, mahkeme şu süreci işletir:

• Dava Şartı Yokluğu Sebebiyle Red: Mahkeme, davayı "esasa girmeden" yani iddiaların doğruluğunu araştırmadan usulden reddeder.

• Tamamlanamaz Eksiklik: Arabuluculuğa hiç başvurulmamış olması, dava devam ederken giderilebilecek bir eksiklik değildir. Hakim, davacıya "git başvur gel" demez; davayı doğrudan sonlandırır.

• Masraf ve Zaman Kaybı: ödenen harçlar ve yapılan masraflar yanar. Daha da önemlisi, dava reddedildikten sonra arabulucuya gidildiğinde, alacağın zamanaşımına uğraması veya işe iade gibi davalarda hak düşürücü sürenin kaçırılması riski doğar.

2. Arabuluculuk Zorunluluğu Kapsamındaki Davalar

Aşağıdaki talepler için arabuluculuk süreci zorunludur:

• Tazminatlar: Kıdem, ihbar, kötüniyet ve sendikal tazminat.

• ücret Alacakları: Fazla mesai (fazla çalışma), yıllık ücretli izin, hafta tatili, UBGT (bayram ve tatil) ücretleri.

• İşe İade Talebi: İş sözleşmesi haksız feshedilen işçinin işe iadesi davası.

İstisna: İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davalarında arabuluculuk zorunlu değildir; doğrudan dava açılabilir.

---

3. Süreç Nasıl İşler ve Süreler Nasıl Hesaplanır?

Arabuluculuk süreci, sadece bir toplantıdan ibaret olmayıp titiz bir takvim yönetimi gerektirir:

1. Başvuru: Yetkili adliyenin arabuluculuk bürosuna yapılır. Başvuru yapıldığı anda o alacak için zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur.

2. Görüşme Süresi: Arabulucu, başvuruyu 3 hafta içinde sonuçlandırır. Zorunlu hallerde bu süre en fazla 1 hafta uzatılabilir.

3. Son Tutanak: Taraflar anlaşırlarsa bir "Anlaşma Belgesi" düzenlenir; bu belge ilam (mahkeme kararı) niteliğindedir. Anlaşamazlarsa "Son Tutanak" tutulur.

4. Dava Açma: Anlaşamama durumunda, tutanağın aslı veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneği dava dilekçesine eklenmek zorundadır. Aksi halde mahkeme, tutanağın sunulması için 1 haftalık kesin süre verir; sunulmazsa dava reddedilir.

---

Sık Sorulan Sorular 

Soru: Arabuluculukta anlaştıktan sonra vazgeçip dava açabilir miyim? Cevap: Hayır. Arabuluculuk tutanağı tarafları bağlar. üzerinde anlaşılan hususlar hakkında tekrar dava açılamaz.

Soru: İşe iade davası için süre ne zaman başlar? Cevap: Fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurmalısınız. Arabuluculuk sonunda anlaşamama tutanağı tutulursa, bu tarihten itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde dava açmanız gerekir.

Soru: Arabuluculuk toplantısına gitmezsem ne olur? Cevap: Geçerli bir mazeretiniz olmadan ilk toplantıya katılmazsanız, dava açtığınızda haklı çıksanız bile yargılama giderlerinin tamamını ödemek zorunda kalırsınız ve lehinize vekalet ücretine hükmedilmez.

---

Sonuç ve Değerlendirme

İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) bölgesindeki iş mahkemeleri, arabuluculuk tutanağının varlığını ve geçerliliğini dosyanın en başında denetlemektedir. Bir davanın usulden reddedilmesi, haklı olduğunuz bir davada teknik bir hata nedeniyle hakkınızı alamamanız anlamına gelir. Süreçlerin takibi, zamanaşımı hesaplamaları ve arabuluculuk masasında doğru stratejiyle hakların savunulması için bir hukukçu rehberliğinde hareket edilmesi önemle tavsiye edilir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, 7036 sayılı Kanun çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. İş hukukundaki süreler oldukça kısa ve katı olduğundan, somut olay bazında hukuki destek alınması kritiktir.

Kartal Arabulucu Avukat

---