İşverenin İş Sağlığı ve Güvenliği Yükümlülüklerini İhlal Etmesi

İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG): İşveren Yükümlülükleri ve Hukuki Riskler

İş Sağlığı ve Güvenliği, sadece teknik bir tedbirler bütünü değil, işçinin yaşam hakkının korunmasını amaçlayan emredici bir hukuk disiplinidir. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene sadece "önlem alma" değil, "önlemleri denetleme ve sürekli iyileştirme" borcu yükler. İş hukukunda işverenin bu borcu, "işçiyi gözetme borcu" olarak adlandırılır. 2026 yılı itibarıyla teknolojik gelişmeler ve yapay zeka destekli risk analizleri, mahkemelerce "alınması gereken tedbirler" kapsamında değerlendirilmektedir. Hak kaybına uğramamak adına iş kazası ve meslek hastalığı süreçlerinde hukuki destek alınması tavsiye edilir.

1. İşverenin Temel ve İkincil Yükümlülükleri

İşverenin sorumluluğu, sadece kaza olduğunda değil, kaza riskinin varlığıyla başlar:

• Organizasyon ve Denetim Borcu: İşveren, koruyucu ekipmanı sadece teslim etmekle yetinemez; işçinin bu ekipmanı (baret, kemer vb.) fiilen kullanıp kullanmadığını denetlemek zorundadır.

• Risk Değerlendirmesi: İşyerindeki tüm makine, ekipman ve çalışma yöntemlerinin periyodik olarak analiz edilip raporlanması yasal bir zorunluluştur.

• İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulu: 50 ve daha fazla çalışanın bulunduğu, 6 aydan fazla süren işlerin yapıldığı işyerlerinde İSG Kurulu oluşturulması önem arz etmektedir.

2. İhlallerin Hukuki ve Cezai Sonuçları

A. Tazminat Sorumluluğu (Maddi ve Manevi)

İş kazası sonucu işçinin veya ailesinin açabileceği davalardır:

• Maddi Tazminat: İş göremezlik nedeniyle oluşan gelir kaybı, tedavi giderleri ve destekten yoksun kalma tazminatını kapsar.

• Manevi Tazminat: Yaşanan bedensel veya ruhsal acı nedeniyle mahkemenin takdir ettiği tazminattır.

B. Rücu Davaları (SGK Tarafından)

İş kazasının işverenin ihmali veya kasti kusuru sonucu oluştuğu tespit edilirse, SGK işçiye yaptığı tüm ödemeleri ve bağladığı maaşın peşin sermaye değerini işverenden geri talep eder.

C. Ceza Davası ve İdari Yaptırımlar

İhmali bulunan işveren veya işveren vekilleri hakkında, Türk Ceza Kanunu kapsamında "Taksirle öldürme" veya "Taksirle Yaralama" suçlarından kamu davası açılır. Ayrıca ağır risk durumunda müfettişler tarafından işin durdurulması kararı verilebilir.

---

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

İşçi kendi kusuruyla kaza yaparsa işveren sorumlu olur mu? İş hukuku ilkelerine göre, işçi kusurlu olsa bile işveren "denetim borcunu" yerine getirmediği sürece sorumlu tutulabilir. İşveren, kazanın işçinin bile isteye intiharı veya tamamen öngörülemez bir üçüncü kişi eylemi olduğunu ispatlamadıkça sorumluluktan tamamen kurtulamaz.

İş güvenliği uzmanı çalıştırmak her işyeri için zorunlu mu? Az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli sınıf ayrımına göre belirli sürelerle iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi hizmeti almak zorunludur. Küçük ölçekli ve az tehlikeli işyerlerinde bu hizmetler farklı usullerle yerine getirilebilir.

Kartal bölgesindeki iş kazası davalarında yetkili mahkeme neresidir? İstanbul Anadolu Yakası'ndaki sanayi ve inşaat bölgelerindeki uyuşmazlıklar için İstanbul Anadolu İş Mahkemeleri yetkilidir.

---

Sonuç

İş Sağlığı ve Güvenliği, bir maliyet unsuru değil, işletmenin devamlılığı için bir sigortadır. Alınmayan her önlem, işveren için telafisi imkansız tazminat yükleri ve hürriyeti bağlayıcı cezalar demektir. özellikle Kartal, Tuzla gibi sanayi havzalarında denetimlerin sıklığı, kurumsal bir İSG kültürü oluşturmayı zorunlu kılmaktadır. Hem işçinin can sağlığını hem de işverenin hukuki güvenliğini korumak adına sürecin başından itibaren hukuki destek mekanizmalarının işletilmesi tavsiye edilir.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Her kaza ve uyuşmazlık; kusur raporlarına, teknik raporlara ve olayın oluş şekline göre farklılık gösterir. Hak kaybına uğramamak adına bir hukukçuya danışmanız önem arz eder.

Kartal İş Avukatı

---