İşverenin İşçiye Karşı İş Sağlığı ve Güvenliği Kurallarını İhlali

İş Sağlığı ve Güvenliği İhlalleri: İşverenin Sorumluluğu ve İşçi Hakları

İş sağlığı ve güvenliği (İSG), işçinin beden ve ruh bütünlüğünün korunmasını amaçlayan emredici hukuk kuralları bütünüdür. 2026 yılı hukuk normlarında, işverenin sorumluluğu sadece "önlem almak" değil, "alınan önlemlerin uygulanıp uygulanmadığını denetlemek" aşamasını da kapsamaktadır. 6331 sayılı Kanun, işverene kusursuz sorumluluğa yakın ağır bir yükümlülük yüklerken; Kartal, Tuzla ve Pendik gibi sanayi bölgelerindeki işçilere, hayati risk durumunda çalışmayı durdurma dahil geniş haklar tanımaktadır.

1. İşverenin Hukuki Sorumluluğu ve Gözetme Borcu

İşverenin İSG yükümlülükleri, Türk Borçlar Kanunu m. 417 uyarınca "İşçinin Kişiliğinin Korunması" (Gözetme Borcu) kapsamında değerlendirilir. Bu kapsamda işveren:

önleyici Tedbirler: Sadece kaza sonrası değil, kaza olasılığını ortadan kaldıracak teknik donanımı sağlamalıdır.
Eğitim ve Denetim: İşçiye sadece koruyucu ekipman (KKD) vermek yetmez; bu ekipmanın nasıl kullanılacağını öğretmeli ve kullanılıp kullanılmadığını sürekli denetlemelidir.
Risk Analizi: İşyerindeki potansiyel tehlikeleri önceden tespit edip periyodik olarak güncellemelidir.

2. İSG İhlali Durumunda İşçinin "çalışmaktan Kaçınma Hakkı"

6331 sayılı Kanun m. 13 uyarınca, ciddi ve yakın bir tehlike ile karşı karşıya kalan işçi:

İSG kuruluna veya işverene başvurarak durumun tespitini ve önlem alınmasını isteyebilir.
Gerekli önlemler alınana kadar çalışmaktan kaçınabilir.
çalışmadığı bu dönemdeki ücreti ve diğer hakları saklıdır.
Tehlike giderilmezse, işçi iş sözleşmesini haklı nedenle derhal feshedebilir.

3. İSG Kurallarına Uymayan İşverene Karşı Yasal Başvurular

İşverenin ihmali tespit edildiğinde izlenebilecek hukuki yollar şunlardır:

İdari Şikayet: çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı birimlerine yapılacak ihbar ile işyerinde denetim yapılması, idari para cezası uygulanması veya riskin büyüklüğüne göre işin durdurulması sağlanabilir.
Manevi Tazminat Davası: Kaza gerçekleşmese dahi, sürekli bir tehlike ve baskı (mobbing ile birleşen İSG ihlalleri) altında çalıştırılan işçi, kişilik haklarının saldırıya uğraması nedeniyle manevi tazminat talep edebilir.
Maddi Tazminat ve Rücu: Bir iş kazası vuku bulduğunda; işverenin İSG kurallarına uymadığı tespit edilirse, SGK yaptığı masrafları işverene rücu eder; işçi ise iş gücü kaybı oranında maddi tazminat davası açabilir.

4. Kartal ve Anadolu Yakası Sanayi Havzasında Süreç Takibi

İstanbul Anadolu Adliyesi (Kartal) İş Mahkemeleri, bölgedeki ağır sanayi ve tersane bölgelerinden gelen dosyalar nedeniyle İSG uyuşmazlıklarında uzmanlaşmıştır.

Teknik Bilirkişi İncelemesi: Mahkemeler, kazanın oluşumunda işverenin almadığı "objektif güvenlik önlemlerini" İSG uzmanı, mühendis ve hukukçulardan oluşan heyetler marifetiyle sorgular.
Zamanaşımı: İSG ihlallerine dayalı tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, olayın vuku bulduğu tarihten itibaren 10 yıldır.

Sık Sorulan Sorular

Soru: "İşveren ekipman veriyor ama işi yetiştirmem için kullanmamama göz yumuyor. Sorumluluk kimde?" Cevap: Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre işveren, işçinin ekipman kullanmamasını denetlemek ve gerekirse yaptırım uygulamakla yükümlüdür. İşin hızlı yürümesi için kural ihlaline göz yuman işveren tam kusurlu kabul edilebilir.

Soru: "İSG eğitimi almadım ama kağıt üzerinde almış gibi imza attırdılar. Ne yapmalıyım?" Cevap: Bu durum evrakta sahtecilik ve İSG ihlalidir. Olası bir kazada bu belgeler teknik inceleme (eğitim süresi, içeriği ve eğitmen yetkinliği) ile çürütülebilir.

Soru: "Kendi kusurumla kaza yaparsam tazminat alabilir miyim?" Cevap: İşçinin kusuru tazminat miktarında indirim sebebi olabilir; ancak işverenin eğitim ve denetim yükümlülüğünü yerine getirmediği durumlarda işçi kusuru ikincil planda kalabilir.

Sonuç ve Değerlendirme

İş sağlığı ve güvenliği kuralları, işverenin inisiyatifinde olan bir "iyileştirme" değil, yasal bir "zorunluluktur." 2026 yılı yargı kararlarında, işverenin "önlem aldım ama işçi uymadı" savunması; denetim kayıtları ve somut eğitim verileriyle ispatlanmadığı sürece geçerli sayılmamaktadır. Hak kaybı yaşamamak, çalışmaktan kaçınma hakkını usulüne uygun kullanmak ve teknik bilirkişi raporlarına doğru itirazları sunmak adına sürecin; İş Mevzuatına ve İSG Kanunu'na hakim bir taraf vekili rehberliğinde yönetilmesi hukuki güvenliğin gereğidir.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, 6331 sayılı İSG Kanunu çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. İşyerinin tehlike sınıfı, kazanın niteliği ve alınan önlemler her somut uyuşmazlığın sonucunu değiştirebilir. hukuki danışmanlık ve temsil alınması tavsiye edilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.