Ticari sözleşme uyuşmazlıklarında arabuluculuk

Ticari Sözleşmelerden Doğan Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk ve çözüm Yolları

Ticari işletmeler arasındaki hukuki ilişkiler, karmaşık sözleşme yapıları ve sektörel dinamikler üzerine inşa edilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’na eklenen 5/A maddesi uyarınca, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepli ticari davalarda, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması bir "dava şartı" haline getirilmiştir. İstanbul Anadolu Yakası ve Kartal bölgesindeki yoğun ticari sirkülasyon dikkate alındığında, arabuluculuk mekanizması ticari sırların korunması ve likidite akışının kesintiye uğramaması açısından teknik bir avantaj teşkil eder.

(Not: Ticari uyuşmazlıklar, uyuşmazlığın türüne göre Asliye Ticaret Mahkemeleri ve arabuluculuk büroları nezdinde benzer bir hiyerarşik denetimle yürütülür).

Ticari Davalarda Zorunlu Arabuluculuk Kapsamı

Her ticari uyuşmazlık zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Mevzuat uyarınca kapsam şu şekildedir:

• Alacak ve Tazminat Talepleri: Sözleşmenin ihlali, ayıplı ifa veya haksız fesih nedeniyle talep edilen maddi bedeller.

• Mutlak Ticari Davalar: Kanunen doğrudan ticari sayılan (örn: çek, bono, banka işlemlerinden doğan) uyuşmazlıklar.

• Nispi Ticari Davalar: Her iki tarafın da tacir olduğu ve uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesiyle ilgili olduğu durumlar.

(Not: Ticari arabuluculuk müzakereleri ve karar alma süreçleri benzer bir teknik ve mali denetim hiyerarşisi izler).

Sürecin İşleyişi ve Hak Düşürücü Süreler

Ticari arabuluculuk süreci, tarafların hak kaybına uğramaması için belirli yasal takvimlere bağlanmıştır:

1. Başvuru ve Atama: Arabuluculuk bürosuna yapılan başvuru sonrası arabulucu atanır. Başvuru anından son tutanağın düzenlendiği ana kadar geçen sürede zamanaşımı ve hak düşürücü süreler durur.

2. Müzakere Süresi: Süreç, arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren 6 hafta içinde sonuçlandırılmalıdır. Zorunlu hallerde bu süre en fazla 2 hafta daha uzatılabilir.

3. Son Tutanak: Taraflar anlaştığı takdirde düzenlenen tutanak, taraflar ve avukatları tarafından imzalanırsa "ilam niteliğinde belge" (mahkeme kararı) vasfı kazanır.

(Not: Ticari davalarda arabuluculuk başvuru ve dava açma süreleri hak düşürücü niteliktedir).

Gizlilik ve Ticari İtibarın Korunması (6325 S.K. m. 4)

Arabuluculuk sürecinin önem arz eden teknik özelliği gizliliktir. Müzakereler sırasında sunulan mali veriler, müşteri portföyleri ve stratejik bilgiler gizli tutulmak zorundadır. Sürecin anlaşmazlıkla bitmesi durumunda, bu görüşmelerde açıklanan belgeler veya verilen ödünler mahkemede aleyhe delil olarak kullanılamaz. Kartal ve İstanbul Anadolu Adliyesi çevresinde yürütülen ticari müzakerelerde, tarafların "güvenli alan" içerisinde çözüm üretmesi esastır. Hak kaybının önlenmesi adına hukuki destek tavsiye edilir.

(Not: Ticari hukukta borç ve alacak yapılandırması benzer bir yasal hiyerarşiye dayanır).

Sıkça Sorulan Sorular

Arabulucuya gitmeden doğrudan dava açarsam ne olur? Mahkeme, davanın "dava şartı yokluğu" nedeniyle usulden reddine karar verir. Bu durum, hem zaman kaybına hem de gereksiz yargılama giderlerine yol açar.

Arabuluculukta anlaştığımız tutar ödenmezse icra takibi yapabilir miyim? Evet. Tarafların ve avukatlarının birlikte imzaladığı anlaşma belgesi ilam niteliğindedir. Bu belge ile doğrudan "İlamlı İcra" takibi başlatarak borcun tahsilini sağlayabilirsiniz.

İhtiyati tedbir veya ihtiyati haciz taleplerinde arabuluculuk zorunlu mu? Hayır. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma talepleri için arabulucuya gitme zorunluluğu bulunmamaktadır; doğrudan mahkemeye başvurulabilir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, kamuoyunu bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Ticari mevzuat ve arabuluculuk uygulamaları her somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybını önlemek adına hukuki destek tavsiye edilir.

Kartal Arabulucu Avukat

---