Yabancı İşverenlerle İlgili İşçi Davaları

Yabancı İşverenlerle çalışan İşçilerin Hakları ve Yargısal Süreçler

Küreselleşen iş dünyasında Türkiye'de mukim olup yabancı şirketlere uzaktan (remote) çalışan veya Türkiye şubelerinde istihdam edilen işçi sayısı hızla artmaktadır. Ancak işverenin yabancı olması, işçiyi 4857 sayılı İş Kanunu’nun sağladığı emredici korumalardan mahrum bırakmaz. Yabancı unsurlu iş ilişkilerinde ortaya çıkan uyuşmazlıklarda, Türk mahkemelerinin yetkisi ve uygulanacak hukuk, işçinin haklarını koruyacak şekilde kurgulanmıştır.

1. Yabancılık Unsuru Taşıyan İş Sözleşmelerinde Uygulanacak Hukuk

5718 sayılı MöHUK m. 27 uyarınca; taraflar iş sözleşmesinde uygulanacak hukuku seçebilirler. Ancak bu seçim, işçinin mutad işyerinin (işin sürekli yapıldığı yer) bulunduğu ülke hukukunun emredici hükümleri uyarınca sahip olacağı asgari korumayı ortadan kaldıramaz.

Mutad İşyeri Türkiye İse: İşveren hangi ülkenin şirketi olursa olsun, işçi Türkiye’de çalışıyorsa; kıdem tazminatı, yıllık izin ve iş güvencesi gibi konularda Türk hukuku uygulanır.
Hukuk Seçimi Yoksa: İş sözleşmesine, işçinin işini mutad olarak yaptığı yer hukuku uygulanır.

2. Yabancı İşverenlere Karşı Açılabilecek Başlıca Davalar

İş ilişkisinin sonlanması veya devamı süresince karşılaşılan ihlallerde şu dava türleri gündeme gelir:

Tazminat Davaları: Kıdem ve ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı ve sendikal tazminat talepleri.
İşçilik Alacakları Davası: ödenmeyen ücretler, fazla mesai (overtime), hafta tatili ve genel tatil ücretleri. ücretin döviz cinsinden kararlaştırıldığı hallerde, alacaklar fiili ödeme günündeki kur üzerinden talep edilebilir.
İşe İade Davası: İş güvencesi kapsamında olan (30+ işçi, 6 ay+ kıdem) işçilerin, haksız fesih sonrası 1 ay içinde açtığı davadır.
Hizmet Tespit Davası: Sigorta primlerinin yatırılmaması veya eksik bildirilmesi durumunda Sosyal Güvenlik Kurumu'na karşı açılan davadır.

3. Dava Süreci ve Yetkili Mahkemeler

Yabancı işverenlere karşı açılacak davalarda süreç şu şekilde işler:

A. Zorunlu Arabuluculuk Aşaması

İş davalarında mahkemeye başvurmadan önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması dava şartıdır. Yabancı işverenin Türkiye'de şubesi veya temsilciliği varsa, arabuluculuk davetiyesi bu adrese tebliğ edilir.

B. Yetkili Mahkeme ve Tebligat

Yetki: İşçinin işini yaptığı yer veya işverenin Türkiye'deki yerleşim yeri mahkemesi (örn: İstanbul Anadolu Adliyesi) yetkilidir.
Yabancı Tebligat: İşverenin Türkiye'de hiçbir varlığı yoksa, 7201 sayılı Tebligat Kanunu uyarınca yurt dışı tebligat usulleri uygulanır. Bu süreç, uluslararası sözleşmeler nedeniyle normalden uzun sürebilir.

C. İspat Yükü ve Deliller

İş hukukunda ücretin ödendiğini ispat yükü işverendedir; ancak fazla mesai yaptığını iddia eden işçi bunu ispatlamalıdır.

Dijital Deliller: Yabancı şirketlerle yapılan Slack, WhatsApp, E-posta yazışmaları ve proje yönetim araçlarındaki kayıtlar mahkemede kesin delil niteliği taşıyabilir.

4. Bölgesel Uygulama: İstanbul Anadolu (Kartal) Bölgesi

İstanbul Anadolu Adliyesi, çok sayıda yabancı sermayeli şirketin genel merkezinin veya operasyon birimlerinin bulunduğu bir yetki alanıdır. Bu bölgedeki iş mahkemeleri, özellikle uzaktan çalışma (remote work) modellerinden doğan uyuşmazlıklarda ve yabancı para birimiyle ödeme yapılan dosyalarda yerleşik bir içtihat birikimine sahiptir.

Sık Sorulan Sorular

Soru: Maaşım dolar üzerinden belirlendi ama ödenmiyor, davayı hangi kurla açmalıyım? Cevap: Alacağınızı döviz cinsinden veya fiili ödeme günündeki Türk Lirası karşılığı üzerinden talep edebilirsiniz. Borçlar Kanunu m. 99 bu hakkı saklı tutar.

Soru: İşverenim yurt dışında ve Türkiye'de ofisi yok, dava açabilir miyim? Cevap: Evet. İşin Türkiye'den yürütülmesi durumunda Türk mahkemeleri yetkilidir. Tebligat yurt dışındaki merkeze uluslararası usullerle yapılır.

Soru: İşe iade davası kazanırsam yabancı şirket beni geri almak zorunda mı? Cevap: Şirket işe başlatmazsa, mahkemenin hükmettiği işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretini ödemekle yükümlüdür.

Sonuç ve Değerlendirme

Yabancı işverenlerle olan iş ilişkileri, hem Türk İş Kanunu hem de Milletlerarası özel Hukuk (MöHUK) kurallarının iç içe geçtiği teknik bir alandır. Sözleşmedeki "hukuk seçimi" maddelerinin geçerliliği, yabancı şirkete yapılacak tebligatın usulü ve alacakların aktüeryal hesaplaması davanın mali sonucunu doğrudan etkiler. Hak kaybına uğramamak ve sürecin doğru stratejiyle yönetilmesi için bir hukukçu rehberliğinde hareket edilmesi önemle tavsiye edilir.

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, yabancı işverenlerle çalışan işçilerin hukuki hakları hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Her olay, sözleşme şartlarına ve somut olgulara göre farklılık gösterir. Hak kaybına uğramamanız için bir bir hukukçudan destek almanız önerilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik, teknolojik imkanlar desteğiyle hazırlanmış bir bilgilendirme metnidir. Sitede yer alan veriler genel bilgilendirme amaçlı olup, hukuki tavsiye veya mütalaa teşkil etmez. Mevzuat ve yargı kararları zamanla değişkenlik gösterebileceğinden, buradaki bilgilerin doğruluğu ve güncelliği noktasında kesinlik arz etmeyebilir. Olası hak kayıplarının önlenmesi adına, sürecin takibi için bir avukattan hukuki yardım alınması önem arz etmektedir. Sitedeki bilgilere dayanarak gerçekleştirilen işlemlerden doğabilecek sorumluluk kullanıcıya aittir.