İşten Çıkarma ve İş Mahkemesine Başvuru Süreci

İş Mahkemesinde Hak Arama Rehberi: Geçersiz Fesih ve İşe İade Süreçleri

İş sözleşmesinin işveren tarafından sona erdirilmesi, hukuk düzenimizde belirli usuli şartlara ve somut gerekçelere bağlanmıştır. 2026 yılı iş hukuku normlarında, işverenin fesih hakkını kullanmadan önce eğitimi, görev değişikliğini veya çalışma koşullarında revizyonu denemesi (feshin son çare olması ilkesi) esastır. Bu ilkelere uyulmaksızın gerçekleştirilen "Haksız" veya "Geçersiz" fesihlere karşı işçinin bir savunma mekanizması İş Mahkemeleri nezdinde açılacak davalardır.

1. Feshin Geçersizliği ve İş Güvencesi Kapsamı

Her işten çıkarma, işçiye işe iade davası açma hakkı tanımaz. 4857 sayılı İş Kanunu m. 18 uyarınca "İş Güvencesi"nden yararlanmak için şu şartlar aranır:

• İşçi Sayısı: İşyerinde en az 30 işçi çalışıyor olmalıdır.

• Kıdem Şartı: İşçinin o işyerinde en az 6 aylık kıdeminin bulunması gerekir.

• Sözleşme Türü: İş sözleşmesi "belirsiz süreli" olmalıdır.

• Yazılı Form: Fesih bildirimi mutlaka yazılı yapılmalı ve sebep açıkça belirtilmelidir. Davranış veya performans nedenli fesihlerde işçinin yazılı savunması alınmamışsa, fesih doğrudan geçersiz sayılır.

2. Dava öncesi Kritik Adım: Zorunlu Arabuluculuk

7036 sayılı Kanun uyarınca, işe iade ve tazminat talepli davalarda arabuluculuk bir dava şartıdır.

• Başvuru Süresi: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurulmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür; kaçırılması durumunda dava açma hakkı ortadan kalkar.

• Süreç: Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa düzenlenen "Son Tutanak", mahkemeye sunulacak en temel belgedir.

3. İş Mahkemesi Yargılama Süreci ve Tazminatlar

Arabuluculukta uzlaşılamaması halinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren 2 hafta içinde dava açılmalıdır.

• İspat Yükü: Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat etmekle yükümlü olan taraf işverendir. İşçi, feshin başka bir sebebe (örneğin sendikal nedenler veya ayrımcılık) dayandığını iddia ediyorsa bunu ispatlamalıdır.

• İşe İade Kararının Sonuçları: Mahkeme feshin geçersizliğine karar verirse;

  1. Boşta Geçen Süre ücreti: İşçiye çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir.

  2. İşe Başlatmama Tazminatı: İşveren işçiyi başvurusu üzerine 1 ay içinde işe başlatmazsa, 4 ilâ 8 aylık ücret tutarında tazminat öder.

4. Kartal ve İstanbul Anadolu Yakası Yetki Kuralları

İstanbul Anadolu Yakası'ndaki (Kartal, Maltepe, Pendik, Tuzla, ümraniye vb.) iş yerlerinde çalışanların davaları İstanbul Anadolu Adliyesi İş Mahkemelerinde görülür.

• Yetki: Davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi yetkilidir.

• Zamanaşımı: Kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklarda zamanaşımı süresi fesih tarihinden itibaren 5 yıldır.

---

Sık Sorulan Sorular  

Soru: "İstifa dilekçesi imzaladım, yine de dava açabilir miyim?" Cevap: Eğer istifa dilekçesi baskı (mobbing), tehdit veya yanıltma ile imzalatılmışsa ("irade fesadı"), bu durumun ispatı halinde davanın kazanılması mümkündür. Ancak bu süreç teknik bir ispat hukuku konusudur.

Soru: "İş yerinde 30 kişiden az çalışan var, işe iade davası açamaz mıyım?" Cevap: 30 işçi sınırının altındaki yerlerde işe iade davası açılamaz; ancak feshin "kötü niyetli" yapıldığı (örn: hamilelik, sendikal faaliyet) iddia edilerek Kötü Niyet Tazminatı (ihbar tazminatının 3 katı) talep edilebilir.

Soru: "Dava ne kadar sürer?" Cevap: 2026 yılı yargı verilerine göre iş mahkemelerinde ilk derece yargılaması ortalama 6 ay ile 1.5 yıl arasında sürmektedir. Kararın kesinleşmesi için istinaf/temyiz süreçleri de dikkate alınmalıdır.

---

Sonuç ve Değerlendirme

İş sözleşmesinin feshi sonrası başlatılacak hukuki süreç, 1 ay ve 2 hafta gibi çok kısa ve kesin sürelere tabidir. 2026 yılı yargı kararlarında, işverenin fesih gerekçesini ispatlayamaması veya savunma almaması gibi şekli hatalar işçi lehine güçlü karineler oluşturmaktadır. Hak kaybı yaşamamak, arabuluculuk son tutanağını süresinde mahkemeye sunmak ve tazminat hesaplamalarını (brüt/net farkı) denetlemek adına sürecin; İş Mevzuatına ve Yargıtay ilke kararlarına hakim bir taraf vekili rehberliğinde yönetilmesi hukuki güvenliğin gereğidir.

---

Yasal Uyarı (Disclaimer): Bu içerik, 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki mütalaa teşkil etmez. Fesih türü, kıdem süresi ve işyerindeki çalışan sayısı her somut uyuşmazlığın sonucunu değiştirebilir. hukuki danışmanlık ve temsil alınması tavsiye edilir.

Kartal İş Avukatı

---